21/04/2021

Het verborgen eiland van Gent: Muide

Een eiland in het noorden van Gent met een jonge en diverse bevolking: Muide-Meulestede-Afrikalaan. Het samenhorigheidsgevoel typeert de wijk volgens Youri Brutin, jeugdwerker bij vzw Jong. Naast Youri spraken we ook Björn Denaert, sociaal regisseur bij het stadsbestuur van Gent. Ze gaven ons beiden een beter inzicht in zowel de positieve kanten als de problematiek van de wijk. Deze reportage maakt deel uit van de reeks Reporting the city, waarin 21bis-reporters boeiende stadswijken ontdekken. 

Via Zoom geven Youri en Björn ons meer inzicht in wat er in de wijk leeft.

Door de luidsprekers van de trein klinkt dan eindelijk de boodschap dat we aankomen in Gent Dampoort, twee uur later dan de app van de treinmaatschappij ons beloofd had. De borden van de vertrektijden waren helemaal rood gekleurd, want vanwege de weersomstandigheden die dag, met name de hevige wind, lag het hele treinverkeer plat. Met onze camera in de hand en regenjassen aan beginnen we onze wandeltocht richting de wijk.

Vanaf het station bereik je Muide het beste via de Afrikalaan, een lange baan die een soort somberheid uitstraalt. Zowel het afval naast de weg als wij worden door de wind alle windrichtingen op geblazen. De grauwe gebouwen die op een rechte lijn staan langs weerszijden van de baan in combinatie met buitenlandse voertuigen en teksten in cyrillisch schrift zorgen ervoor dat onze hersenen dit tafereel eerder associëren met Oost-Europa dan met een West-Europees land. Ondanks dat Afrikalaan vaak in één term met Muide en Meulestede wordt vermeld, maakt de straat geen deel uit van de Muide.

Havengebied
Onderweg komen we langs de oude dokken, waar werklui volop bezig zijn met graafmachines. ‘Daar komen nieuwe woningen en scholen bij, vooral high-class woningen,’ zegt Björn wanneer we opmerken dat er een stadsvernieuwingsproject opgezet is. ‘De oude dokken behoren officieel niet tot de wijk Muide-Meulestede-Afrikalaan.’

Na enkele minuten wandelen, merken we aan de hand van een oud douanegebouw dat we Muide binnenkomen. De Muide ligt dicht bij de haven, wat tot op heden een bron van werkgelegenheid is. Vroeger settelden havenarbeiders zich hier met hun gezinnen en dat zien we terug aan de bouw van de woningen; kleine rijhuisjes die ze in het Gents ook wel beluiken noemen. 

De muurtegels geven een blik op de geschiedenis van het voormalige havengebied.

 

De vroegere arbeiderswoningen trekken nu jonge gezinnen aan.  

Toen de wijk in verval geraakte, trok ze vooral jonge Turkse migranten aan. Nog steeds is de Muide gekend voor de jonge bewoners met buitenlandse roots. Bijna een vierde van de inwoners is niet ouder dan 17, een percentage dat significant hoger ligt dan de rest van Gent. Een kwart van de inwoners heeft geen Belgische nationaliteit en bijna 60 procent is van buitenlandse herkomst. 

‘Omdat de wijk omringd is door water is er een sterk eilandgevoel’

Door de ligging van Muide-Meulestede-Afrikalaan zijn de bewoners aangewezen op elkaar. Björn Denaert: ‘Net de typologie van de wijk, het feit dat het bijna volledig omringd is door water, creëert bij de bewoners dat eilandgevoel.’ Youri Brutin ziet dit gemeenschapsgevoel ook terug bij de jongeren: ‘Er is een sterk Muide-gevoel.’

Jongerenwerkloosheid
Langs de drukste straat van het eiland valt ons op hoeveel panden er leegstaan langs de Meulestedesteenweg. Supermarkten en grote winkelketens ontbreken en worden vervangen door lokale superettes en Turkse bakkerijen. In Muide ligt het werkloosheidscijfer voor jongeren opvallend hoger dan in de rest van Gent. In de stad ligt het cijfer rond negen procent terwijl dit in Muide rond twaalf procent is. Dit geeft volgens Björn een vertekend beeld doordat er in Muide zich veel meer jongeren bevinden. 

Een directe correlatie tussen de hoge jongerenwerkloosheidscijfers, buitenlandse afkomst en een laag opleidingsniveau durft Youri niet direct uit te spreken. Hij en Björn zien het beiden als een ‘en-en verhaal.’ ‘Zeker bij de tweede generatie van mensen met een migratieachtergrond heerst er een moeilijk in te halen achterstand door het gebrek aan taalkennis. Ouders van die generatie zijn vaak niet op de hoogte van de beschikbare netwerken die hen in zulke situaties steun aanbieden,’ aldus Youri. ‘Wanneer die jongeren in een negatieve spiraal terechtkomen is het zeer moeilijk om die daar terug uit te halen.’ Samen met het team van vzw Jong probeert Youri toch om jongeren in deze situatie begeleiding aan te bieden. 

Muide-gevoel
Ondanks we het gesprek met Youri online voeren, is de passie die hij voor jongeren heeft sterk aan te voelen. Met vzw Jong, het jongeren ondersteuningsnetwerk van Gent, bieden hij en zijn collega’s een vrijetijdsaanbod aan voor kinderen, tieners en jongeren. Naast dit aanbod geven zij ook persoonlijke ondersteuning rond basiscompetenties zoals op tijd komen. Vrijwilligers die bij vzw Jong werken dienen als rolmodel en voorbeeldfunctie voor de jongeren. ‘Het zijn meestal simpele dingen die we aanleren maar die maken vaak een gigantisch verschil wanneer de jongeren op de werkvloer terecht komen.’ Het Muide-gevoel is ook hier sterk voelbaar is tussen de jonge bewoners van het eiland.

‘Hij kwam illegaal aan in de koffer en werd toen trainer bij Club Brugge’ 

Zo vertelt Youri ons over een minderjarige jongen die in Muide illegaal aankwam in de koffer van een auto. Nu heeft hij dankzij de begeleiding van het ondersteuningsnetwerk een vaste baan als voetbaltrainer en is betrokken bij de oprichting van een voetbalschool. Tijdelijks was hij zelfs trainer bij Club brugge. ‘Hij heeft zijn leven in handen genomen. Toen ik hem als jongere ontmoette, zag ik er weinig positiefs in, maar gaandeweg heeft hij van zijn negatieve ervaringen geleerd.’

‘Muidefeesten zijn de mini-Gentse feesten op wijkniveau’

Ten noorden van het eiland komen we de neobarokke Sint-Antonius Abtkerk tegen. De kerk werd in 2017 herbestemd tot een socio-cultureel centrum, maar doet door corona al meer dan een jaar geen dienst. De nu stille omliggende straten zijn gewoonlijks het podium voor de jaarlijkse Muidefeesten. Volgens Björn zijn de Muidefeesten de ‘mini-Gentse feesten op wijkniveau’ waar drie dagen lang iedereen samenkomt, van havenarbeiders tot de werklozen tot de dokter van de wijk. 

De herbestemde Sint-Antonius Abtkerk doet nu dienst als een socio-cultureel centrum.


Met het water’
Van het bruisende straatbeeld van Muide is tijdens corona weinig te merken, hoewel er achter de schermen veel bewonersinitiatieven aan het borrelen zijn. ‘Met het water’ is een project van bewoners waarbij ze deelbootjes willen voorzien voor heel de wijk zodat mensen van het eiland met de boot naar de stad kunnen gaan en omgekeerd.

Het zijn vooral vree wijze ideeën zoals deze en initiatieven van vzw Jong dat de buurtgemeenschap van Muide erg versterkt en die ons bijblijven als we de muidebrug oversteken en het drukke  stadscentrum van Gent betreden.

Tekst en beelden: Charlotte Ariën en Renske Van Hoof