Recent onderzoek van de Amerikaanse universiteit Princeton toont aan dat vijf procent van nieuwe Engelstalige artikels op Wikipedia met behulp van AI zijn geschreven. Hoe weet je als surfer welke bronnen betrouwbaar zijn? ‘100 percent zeker kan je nooit zijn’, waarschuwt onderzoeksjournalist Ruben Brugnera alvast.

In een wereld vol desinformatie en fake news kan het moeilijk zijn om online te bepalen welke bronnen betrouwbaar zijn en welke niet. Onderzoeksjournalist Ruben Brugnera ondervindt vaak hoe moeilijk het soms kan zijn om te navigeren door alle bronnen die online te vinden zijn. Hij lijst vijf tips op om je te helpen bepalen welke bronnen betrouwbaar zijn en welke niet, al is hij over één gegeven heel duidelijk: ‘Weet dat je nooit 100 percent zeker kan zijn of een bron betrouwbaar is of niet. Er zijn al verschillende primaire bronnen zomaar klakkeloos overgenomen door nieuwsdiensten, die achteraf foutieve informatie bleken te bevatten.’

1. Wie heeft het geschreven?

Elke tekst is door iemand geschreven met een bepaalde achtergrond. Ga na of die persoon iets te verliezen of te winnen heeft. Heel veel influencers promoten bepaalde producten op hun sociale media en geven sprekende reviews. Als scroller ben je misschien geneigd om dat voor waar aan te nemen, terwijl veel influencers werken met deals. Sommigen worden betaald door bedrijven om een recensie over hun product te geven.

2. Wat zegt de oorspronkelijke bron?

Ga in het artikel dat je hebt gevonden na wie de primaire bron is. Als er bijvoorbeeld verwezen wordt naar een wetenschappelijke studie, kan je zelf die studie eens lezen. Als er geen link geplaatst is naar de studie, kan je altijd zelf actief op zoek gaan. Moest je niets van informatie of primaire bron terugvinden, houdt niets je tegen om de auteur van de publicatie of de tekst te contacteren en hen te vragen wie hun bron is.

3. Worden er bronnen vermeld?

Wanneer je een artikel of online publicatie vindt, loont het de moeite om na te gaan in hoeverre de organisatie of auteur proactief de bronnen al vermeldt onderaan de pagina of in de tekst. Dit zorgt niet alleen voor de nodige transparantie, maar ook dat je de gebruikte bronnen zelf kan controleren of opzoeken. Op dat vlak is Wikipedia goed bezig. Je kan precies in de tekst zien welke bron ze voor welke zin gebruikt hebben, met een link naar de bron. Bovendien kan jij als gebruiker de discussies zien die gevoerd worden over de inhoud van een artikel op Wikipedia.

4. Leer meer bij over de wereld

Om te weten hoe de wereld werkt, kan je best zoveel mogelijk lezen. Hoe meer divers de onderwerpen, hoe beter. Lees boeken over fysica, politiek, koken, etc. Iemand die veel weet over de wereld, zal sneller artikels en publicaties met een kritischer oog bekijken. Ook al ben je geen fysicus of heb je helemaal geen wetenschappelijke knobbel, je zal misschien twee keer nadenken vooraleer je gelooft dat bloempotkachels een alternatief warmte-element kan creëren.

5. Ga zelf op onderzoek uit

Als het kan, ga dan zelf op onderzoek uit. Als je een artikel leest over nucleaire energie, maar nog met vragen zit, kan je altijd zelf een expert in kernenergie contacteren voor wat meer duiding. Je voedt niet alleen je nieuwsgierigheid, maar breidt ook je kennisveld uit.

Tekst: Céline De Munter
Foto: Pixabay