Video-app TikTok is van plan om een leeftijdsbeperking in te voeren op schoonheidsfilters voor TikTokkers onder de 18 jaar. Dat kondigde het socialemediaplatform aan tijdens een veiligheidsforum in het Ierse Dublin. Hiermee willen ze het zelfbeeld van jongeren beschermen. Waarom is de maatregel nodig? En moeten ze eventueel volledig verbannen worden van de app?

Vorig jaar deed de razendpopulaire schoonheidsfilter ‘Bold Glamour’ zijn intrede op TikTok. De levensechte filter maakt gebruik van artificiële intelligentie om je uiterlijk te ‘perfectioneren’. Zo geeft ‘Bold Glamour’ je onder andere een meer egale huid, wittere tanden, meer afgelijnde gezichtscontouren, vollere lippen en langere wimpers. Maar dat soort hyperrealistische filters heeft negatieve gevolgen op jonge TikTokkers onder de 18 jaar. Dat blijkt uit een recent rapport van TikTok zelf, waarin staat dat het gebruik van filters door tieners een negatief effect heeft op hun gevoel van eigenwaarde.

@chiaraking But why do i like it #boldglamour #boldglamourfilter ♬ party with a monster – Chiara King

Laag zelfbeeld door filters

Naar aanleiding van de resultaten in het rapport liet het socialemediaplatform weten dat ze besloten om schoonheidsfilters voor jongeren onder de 18 jaar te blokkeren. ‘Ik vind het zeer goed dat de maatregel er komt,’ zegt Lara Schreurs, lid van het Lab voor Mediapsychologie aan  de KULeuven. ‘Uit onderzoek weten we dat content die aan schoonheidsidealen voldoet vaak gepaard gaat met negatieve gevolgen van het lichaamsbeeld van jongeren. Zo hebben jongeren het gevoel dat ze niet voldoen aan het schoonheidsideaal, waardoor ze zich slecht in hun vel voelen’.

Volgens Scheurs gaan jongeren ook zelf filters gebruiken door dat lage zelfbeeld, waardoor ze constant bezig zijn met hun uiterlijk: ‘Het gebruik van die filters zorgt ervoor dat jongeren een discrepantie gaan zien met wie ze echt zijn en met wie ze zouden kunnen zijn als ze aan de schoonheidsidealen zouden voldoen’.

Belang van juridische bescherming van jongeren

In de Europese wetgeving werd al een juridisch kader gecreëerd dat grote platformen verplicht om meer maatregelen te nemen om jongeren een zo positief mogelijke ervaring te geven wanneer ze zo’n online platform gebruiken. Scheurs is tevreden dat TikTok dit nu ook in de praktijk wil omzetten: ‘Kinderen en jongeren hebben wettelijk gezien het recht om online beschermd te worden, dus ik vind het noodzakelijk dat dit ook daadwerkelijk gedaan wordt’.

Volledige verbanning van schoonheidsfilters op TikTok

De sociale mediagigant beslist nu om de leeftijdsgrens voor schoonheidsfilters tot 18 jaar te beperken. We vroegen Lara Scheurs of een eventuele volledige verbanning van zo’n filters een goede optie zou zijn. ‘We weten wel dat de sociale media-effecten ook op het lichaamsbeeld van jong-adolescenten tussen 18 en 25 jaar spelen, maar we weten niet of deze effecten ook voor schoonheidsfilters gelden. Ik denk wel dat dat zo zou kunnen zijn, maar dat moet nog verder onderzocht worden’.

Reactie van jongeren

Hoe vaak gebruiken jongeren schoonheidsfilters en wat vinden ze van de maatregel? Uit een kleine navraag bij enkele journalistiekstudenten van Thomas More Mechelen blijkt dat ze vaak worden gebruikt: ‘Ik gebruik zo’n filters vooral om mijn puistjes en onzuiverheden te verbergen, omdat ik dat liever niet online deel,’ deelt Stella Chapelle (18) eerlijk. ‘Ik voel me gewoon meer zelfzeker als ik weet dat er een filter op mijn video zit’. De reacties op de maatregel om schoonheidsfilters voor TikTokkers onder 18 jaar te blokkeren wordt door Linne Van Aelst (18) positief ontvangen: ‘Ik begrijp de beslissing. Ik denk ook dat ik eerder voor het afschaffen ervan ben, omdat je met die filters aan jongeren iets laat zien dat niet echt is’.

Toch stuit de nieuwe TikTok-maatregel ook op kritiek, zo ook van Linne: ‘De mensen die intensief gebruikmaken van schoonheidsfilters hebben waarschijnlijk toch al een laag zelfvertrouwen. Ze zullen zich in de plaats daarvan bijvoorbeeld heel erg gaan schminken om er goed uit te zien. Mensen gaan altijd een manier zoeken om de beste versie van zichzelf online te tonen’. Volgens Stella moeten de filters voor iedereen geblokkeerd worden: ‘Waarom zouden mensen boven de leeftijdsgrens van 18 jaar meer recht hebben om zichzelf anders te tonen dan jongeren? Als je ouder bent, besef je misschien meer dat er een filter wordt gebruikt, maar ik denk dat iedereen er onbewust beïnvloed door kan worden’.

Foto: ©Flora Granecz
Tekst: Flora Granecz