Ontwapenend vriendelijk, gepassioneerd en naar eigen zeggen ‘een beetje’ perfectionistisch. Internationaal para-dressuurruiter Emma Vercammen (16) uit Duffel praat liever uren over de kwaliteiten van haar paarden dan over die van zichzelf. Opgeven is voor haar een vreemd begrip. ‘De dokters konden bijna niet geloven dat ik paardrijd op topniveau’.

Op een bewolkte dinsdagmiddag staat de zonnige Emma Vercammen in haar deuropening in Duffel. De jonge amazone begint meteen enthousiast te vertellen over haar drie Jack Russels die op hun achterpootjes rond haar voeten springen. ‘De grootste en oudste is vrij rustig, de middelste soms wat nerveus en de jongste is extreem energiek’, lacht Emma. ‘Ems’, roept mama Katy Mariëns vanuit de keuken, ‘je moet Odetje nog van de wei halen.’

Over een klein halfuur geeft Emma paardrijles aan de elfjarige Flor, die net als zij geboren werd met een hemiplegie aan de rechterkant van zijn lichaam. Dat is een verlamming van de ledematen door een herseninfarct bij de geboorte. Ondanks haar lichamelijke beperking zat Emma al op driejarige leeftijd op de rug van een Shetlandpony. ‘Dankzij mijn mama groeide ik op tussen de paarden. De dokters zeiden dat paardrijden goed was voor mijn spieren. Wat begon als therapie voor mijn lichaam groeide uit tot een passie voor de dieren én een topsportcarrière. Als ik op controle ga in het ziekenhuis kunnen de dokters bijna niet geloven dat ik op dit niveau paardrijd.’

‘Odette raket’

Het is klokslag twee en de kleine Flor verschijnt samen met zijn mama aan de staldeur. ‘Dag Flor, kom je mee Odette raket opzadelen?’, gebaart Emma opgewekt. Odetje was een springpony, maar Emma schoolde haar om tot dressuurpony. Na een kwartier wordt Flor door middel van een krukje en een zetje van zijn lesgeefster op zijn paard geholpen. Voor het komende uur leert Emma hem enthousiast de kneepjes van het vak op de piste. ‘Emma kijkt niet op haar klok’, vertelt Flors mama geïmponeerd. ‘Ze zou les blijven geven als we haar niet attent zouden maken op het uur. Dat is passie.’

Een paar jaar geleden richtte Emma’s mama Katy Mariëns vzw Para Dressage op: ‘Niet alleen om door sponsering Emma naar het hoogste niveau te kunnen laten doorgroeien, maar vooral om sport bij mensen met een beperking te stimuleren’, legt ze uit. ‘Voor mij was het een droom om les te geven’, pikt Emma in. ‘Ik studeer Opvoeding en Begeleiding en ben graag met kinderen bezig. Paardrijden zorgt ervoor dat ik mijn beperking even vergeet en tijdens moeilijke momenten toch weer lach. Mijn grootste doel is om kinderen blij te maken door hen te laten doen wat ze graag doen.’

Stijgbeugels met kapjes

Terwijl Emma haar pony aftuigt, toont ze hoe ze de sport aanpast aan haar noden als pararuiter. ‘Ik gebruik lussenteugels die ervoor zorgen dat ik mijn teugels stevig kan vasthouden zonder dat mijn handen vastzitten. Dat zou gevaarlijk zijn als mijn paard plots zou schrikken. Verder heb ik ook stijgbeugels met kapjes en sporenriempjes. De kapjes zorgen ervoor dat mijn voeten niet wegschuiven, de riempjes worden bevestigd aan de stijgbeugels en aan de singel. Dat is de band rond haar buik die het zadel vastlegt. Zonder die riempjes trekt mijn been helemaal naar achter, geef ik foute hulpen aan mijn paard en geraak ik uit balans. Dankzij die oplossingen kan ik mijn beperking wat verdoezelen.’

‘Iedereen heeft zijn drempel’

Hoewel Emma positief omgaat met haar beperking, vindt ze dat er meer inclusie en bewustwording moet komen. ‘Als we met school tijdens een uitstap lange afstanden stappen, neem ik een rolstoel mee omdat het fysiek te zwaar is voor mij. Ik doe liever alles zelfstandig, maar ik heb soms echt hulp nodig. Daarom vroeg ik aan mijn klas wie het zag zitten om mijn rolstoel te duwen. We zijn een klas van negentien en je moet eens raden hoeveel mensen hun hand opstaken. Twee.’ Ze wil dat mensen voorbij het label kijken: ‘Ze zien alleen mijn beperking, niet wie ik ben als persoon. Je krijgt meteen een etiquette opgeplakt en de deur wordt recht voor je neus dichtgegooid. Iedereen heeft wel een drempel, waarom judgen mensen mij op mijn beperking?’ Emma’s lachende gezicht maakt even plaats voor een kritische blik.

Hechte vriendschap

Het is vier uur in de namiddag, de droge geur van stro en het ritmisch gekletter van paardenhoeven verraden de locatie: de manege waar Emma’s wedstrijdpaarden staan, Ritchie van de Wateringheuvel en Gracia Manda. Hoewel de jonge pararuiter zich vaak fysiek tot het uiterste drijft, behandelt ze haar paarden met de grootste voorzichtigheid. ‘Met Ritchie reed ik al enkele nationale wedstrijden, maar we doen het rustig aan. Ik wil hem wat tijd geven om zich te ontwikkelen en hem niet duwen in iets waar hij nog niet klaar voor is.’

Niet alleen op sportief maar ook op persoonlijk vlak heeft Emma veel aan haar paarden: ‘Wanneer ik als kind op Odetje reed en even uit balans raakte, stopte ze vanzelf. Ze voelde mijn beperking enorm goed aan. Mijn paarden zijn mijn beste vrienden. Zonder te kunnen praten geven ze me veel liefde en doen ze me moeilijke momenten vergeten. Zelfs een vakantie hoeft voor mij niet langer dan een week te duren, want dan mis ik mijn paarden.’

Mentor Manon

In 2023 kreeg Emma een topsportstatuut na enkele topprestaties op nationale en internationale wedstrijden. Ze hoopt ooit net als haar grote voorbeeld en paralympische medaillewinnaar Manon Claeys een ticket voor de Paralympische Spelen te bemachtigen. ‘Ik mik op de Spelen van 2028 of 2032, maar alles stap voor stap. Er zijn al andere dromen van mij waargemaakt, zoals toen ik op een internationale wedstrijd mijn naam zag staan tussen landen als Ierland en Japan.’

Manon Claeys is niet alleen Emma’s grote voorbeeld, maar ook haar mentor en vriendin. ‘Ik hoor haar bijna elke dag en als we elkaar op wedstrijd zien, maken we superveel plezier’, vertelt Emma met lichtjes in haar ogen. ‘Zo raceten we na een wedstrijd samen over het terrein met mijn scootmobiel, die mijn rolstoel vervangt als ik te lang moet lopen. We leken wat op de Benidorm Bastards’ (lacht). Ook op moeilijke momenten kan Emma terecht bij haar vriendin: ‘Natuurlijk is mijn mama er altijd, maar na een mindere wedstrijd klop ik ook vaak aan bij Manons camper. Ze leerde me dat een minder resultaat niet altijd negatief hoeft te zijn. We bespreken wat er fout ging en nemen dat mee naar de volgende wedstrijd.’

Na een goedgevulde dag keert Emma huiswaarts, waar ze na het avondeten haar dagelijkse warme bad neemt om haar spieren te ontspannen. Maar vooraleer ze dat kan doen, heeft de amazone nog een prangende vraag: ‘Mag ik nog iets vragen over de foto’s? Kan je er alsjeblieft voor zorgen dat mijn paarden niet met hun mond open of met hun hoofd naar boven poseren? Het belangrijkste voor mij is dat zij er mooi op staan.’

Tekst en beeld: ©Flora Granecz