Genoeg is genoeg. Dat is de duidelijke boodschap van supermarktuitbaters in hun nieuw plan rond winkeldiefstal. Iedereen die wordt betrapt krijgt vanaf 1 januari 2026 onmiddellijk een overeenkomst onder de neus geschoven. Resultaat: een schadevergoeding van 181 euro die ze nadien betalen aan een incassobureau. Als ze niet tekenen, belt de winkeluitbater alsnog de politie.

Een exclusieve fles champagne, maandverband, een diepvriespizza of een koffiekoek. Peperduur of spotgoedkoop, het is van weinig belang. Er wordt volop gestolen in onze Belgische supermarkten, iedere dag opnieuw. Een langdurige en regelrechte plaag voor de zelfstandige supermarktuitbaters. In 2024 waren er in totaal 24.107 dossiers van winkeldiefstal. “Dat is een fractie van de realiteit”, zegt Luc Ardies van koepelorganisatie Buurtsuper.

Winkeldieven hebben altijd al bestaan, maar sinds de opkomst van zelfscankassa’s zijn de cijfers jaarlijks gestegen. “Al sinds 2017 zitten we met de federale overheidsdiensten rond de tafel om een plan uit te werken. Na tientallen vergaderingen waren we bijzonder dicht bij een akkoord. Ons voorstel sprong alsnog af wegens tal van ridicule bezwaren”, opent Ardies fors.

Tijd om zelf het heft in handen te nemen dacht de koepelorganisatie. Dit met een gloednieuw plan onder de naam: ‘Afrekenen met winkeldieven’. Stel dat je als winkeluitbater een klant betrapt op diefstal dan kan je een overeenkomst voorstellen. De klant vult een formulier in en betaalt nadien het forfaitaire bedrag van 181 euro aan het incassobureau SODA (serviceorganisatie directe aansprakelijkstelling, red.). Een beproefde werkwijze die in Nederland al langer in gebruik is. Het incassobureau haalde daar vorig jaar zo’n 2,5 miljoen euro aan schadevergoedingen op.

De winkeldief: een bizar fenomeen

Vanwaar komt dit bijzonder specifieke bedrag net? “We hebben dit bedrag, dat in Nederland de norm is, even laten onderzoeken. Hieruit bleek dat dit perfect te verantwoorden valt. De €181 dekt de tijd van de zaakvoerder, de investeringen in diefstalpreventie en de kosten van het incassobureau. Het gaat om een schadevergoeding, geen boete”, geeft Ardies aan.

Je zou als dief ook kunnen weigeren, wat perfect legaal is. De uitbater heeft dan het recht om de politie op de hoogte te brengen. Of de politiediensten er prioriteit aan zullen geven is een ander verhaal. “We zagen de laatste jaren dat winkeldiefstal onderaan de ladder stond bij politie en justitie. Bijzonder veel PV’s werden gewoonweg geseponeerd”, merkt Ardies op.

Volgens Buurtsuper is er een opmerkelijk fenomeen bij het gros van de winkeldieven: “We merken nu al dat bijzonder veel winkeldieven als ze worden betrapt alles in der minne willen oplossen. Met dit systeem komen we hieraan tegemoet. Enkel bij extreme agressie brengen we de politie uiteraard op de hoogte. Met dit plan ontlasten we de politiediensten en de winkeluitbater maximaal”, geeft Ardies aan.

Winkeldieven zijn vaak onvoorspelbaar en zijn er in vele gedaantes en profielen. De vraag rijst dan ook of je alles gaat kunnen tegengaan met dit nieuwe systeem. “Wij geven grif toe dat we een aantal zaken niet kunnen oplossen. Agressieve winkeldiefstallen, criminele bendes of minderjarigen die stelen vallen buiten dit systeem. Het is een eerste stap in de goede richting tegen het groeiende probleem in onze Belgische supermarkten”, bekijkt Ardies het hoopvol.

Delhaize past het systeem al toe: zelfs boetes tot €250 mogelijk

Bij supermarktketen Delhaize klinkt het idee van Buurtsuper bekend in de oren en moedigen ze dit aan. “Onze winkels hanteren al langer een administratieve kost voor mensen die worden betrapt op diefstal,” zegt woordvoerder Roel Dekelver. “Dat bedrag is niet vastgelegd, winkeliers bepalen dat zelf afhankelijk van de producten en tijd die hierin kruipt. Dergelijke boetes kunnen makkelijk oplopen tot 250 euro.”

Het bedrag dient volgens Dekelver als compensatie voor de overlast die winkeldiefstal veroorzaakt, iets wat Luc Ardies van Buurtsuper ook meermaals aanhaalt. “Een medewerker is eventjes bezig met de afhandeling van een betrapping op heterdaad en dus niet met zijn reguliere taken als winkeluitbater. Daarnaast werkt het afschrikkend: het toont dat diefstal niet wordt getolereerd.”

Toch wordt ondanks de duidelijke communicatie in de winkel de administratieve kost niet automatisch bij iedere vaststelling toegepast. “Het hangt af van de situatie in kwestie. Eén appel vergeten te wegen kan een vergissing zijn, maar meerdere niet-gescande goederen wijzen wel duidelijk op diefstal. Wie weigert te betalen, kan nog altijd met politie te maken krijgen”, voegt Roel Dekelver van Delhaize nog toe.

Kortom, een nieuwe tactiek in de jacht naar de winkeldief is vanaf begin volgend jaar een feit. Met de schadevergoeding van 181 euro wil de sector de verloren inkomsten recupereren alsook de klanten afschrikken. Want wat blijkt uit een rondvraag: het beeld van de klassieke winkeldief klopt niet. “Veel winkeldieven blijken achteraf trouwe klanten te zijn. Hopelijk denken mensen nu twee keer na vooraleer ze iets stelen van onze hardwerkende ondernemers”, besluit Luc Ardies van Buurtsuper hoopvol.

Tekst: Sander Scheers ©
Uitgelichte afbeelding: Hobi Industri (via Pexels)