In 2022 koos de Vlaamse regering ervoor om de geplande sneltram tussen Hasselt en Maastricht te vervangen door een elektrische ‘trambus’. In Nederlands Limburg waren ze het daar niet mee eens: nu volgt een schadevergoeding van bijna 20 miljoen euro, omdat de tram niet wordt gebouwd. Wat ligt er precies op tafel?

Wat hield het project in?

De sneltram was onderdeel van het ambitieuze Spartacus-plan, waarmee De Lijn in de Vlaamse provincie Limburg drie snelle tramlijnen wou realiseren om het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken.

De geplande tramlijn Hasselt-Maastricht zou ongeveer 30 km lang zijn, met 13 haltes in België en Nederland. De verbinding moest de reistijd tussen Hasselt en Maastricht verkorten tot ongeveer 40 minuten. De tramvoertuigen waren voorzien op hoge capaciteit: lange trams met plaats voor zo’n 300 reizigers.

De bedoeling was dat deze tramlijn de mobiliteit over de grens versterkt, de economie, toerisme en kennisuitwisseling bevordert, en een volwaardig alternatief biedt voor de wagen in de regio.

Wat eist Nederland?

Maastricht en de provincie Nederlands-Limburg hadden fors geïnvesteerd in studies, planning en voorbereiding van de sneltram. Toen Vlaanderen in 2022 besliste om de tram te schrappen en te vervangen door een trambus, was dat voor de Nederlandse kant een financiële aderlating.

Zij stellen dat die inspanningen “voor niets” zijn geweest en claimen 19,6 miljoen euro compensatie. Het is trouwens niet de eerste keer in dit dossier dat Vlaanderen een forse vergoeding moet betalen. In 2023 betaalde het al eens 3 miljoen euro voor wijzigingen aan de plaatsen van de haltes aan de Nederlandse kant.

Wat oordeelde de rechter?

Een Nederlandse rechtbank stelt dat Vlaanderen aansprakelijk is voor de schade. De rechtbank beschouwt het stopzetten van de tram als contractbreuk. Vlaanderen zal voor die schade nu zo’n 19,6 miljoen euro moeten neertellen. De betrokken Nederlandse politieke partijen reageren gezamenlijk tevreden: “De Nederlandse partijen blijven streven naar verbetering van grensoverschrijdend openbaar vervoer. Een snelle afronding van het tramdossier zal daar zeker aan kunnen bijdragen.”

Vlaanderen heeft tot februari 2026 de tijd om in beroep te gaan. Minister van Mobiliteit De Ridder (N-VA) verklaarde bij VRT dat er voor dat zal gebeuren eerst in eigen rangen grondig onderzoek zal moeten worden gedaan.

Waarom maakte Vlaanderen de keuze voor een trambus?

De Vlaamse regering trok de stekker uit de plannen na verschillende analyses. In vergelijking met de sneltram bleek de trambus goedkoper, flexibeler en sneller te realiseren. Het Rekenhof oordeelde dat de studies naar die keuze goed gebeurd waren, maar dat door opeenvolgende beslissingen de oorspronkelijke ambitie van het Spartacus-plan deels verloren ging.

Tegelijk maken critici zich zorgen: een trambus is minder snel, kleiner en zal mogelijk niet dat grensoverschrijdende kwaliteitsniveau halen waarvoor de tram oorspronkelijk bedoeld was.

Tekst: Viggo Goris
Foto:  Nenea hartia, CC BY-SA 4.0