“Nice bro”, “Dat is zo cringe” of “No cap”. Wie jongeren bezig hoort, merkt het meteen: Engels sluipt meer en meer in hun dagelijks taalgebruik. Maar hoe ‘verengelst’ is het Nederlands in onze jongerentaal? Taalkundige Melissa Schuring, postdoctoraal onderzoeker aan de VUB, verbonden aan de Faculteit Letteren en doctoraatsstudent bij de Onderzoeksgroep Kwantitatieve Lexicologie en Variatielinguïstiek, stelt ons gerust: “Het lijkt veel, maar het valt eigenlijk goed mee.”

Steeds vaker horen we jongeren Engels gebruiken wanneer ze onderling met elkaar praten. Het is tegenwoordig zo opvallend dat taalkundigen er inmiddels onderzoek naar hebben gedaan. Melissa Schuring onderzocht voor haar doctoraat de invloed van Engelse woorden in het Nederlands van kinderen tussen 6 en 13 jaar. “We hebben hen op allerlei manieren geobserveerd: tijdens gesprekken met elkaar, in interviews en in rollenspellen”, vertelt ze. “We filmden hen terwijl ze speelden, praatten of grapten, en analyseerden hoeveel Engels er in hun taalgebruik voorkwam.”

De resultaten waren opvallend. “Wanneer kinderen met volwassenen praten, zit er Engels in drie procent van hun zinnen”, legt Schuring uit. “Onder vrienden stijgt dat tot zeven procent, en enkel bij oudere kinderen die anderen beoordelen – bijvoorbeeld ‘nice’, ‘cool’ of ‘awesome’ – gaat het tot vijftien procent. Dat zijn de hoogste cijfers die we zagen.”

Volgens Schuring toont dat vooral hoe taalbewust jongeren zijn. “Kinderen zijn meesters in het aanpassen van hun taalgebruik. Ze weten precies wanneer ze jongerentaal of Engelse woorden kunnen gebruiken en wanneer niet. Bij vrienden schakelen ze sneller over op Engels, maar tegen een leerkracht zullen ze niet gauw zeggen: ‘That’s so random.’”

Jongeren horen Engels overal: op TikTok, in videogames, in muziekteksten enzovoort. Volgens Schuring is sociale media dan ook een van de belangrijkste redenen waarom Engelse woorden sneller verspreid raken. “TikTok en YouTube brengen jongeren wereldwijd met elkaar in contact. Daardoor pikken ze woorden op van influencers of van internationale trends. Maar net zo snel als die woorden opduiken, verdwijnen ze ook weer. Zodra volwassenen ze beginnen te gebruiken, verliezen ze hun ‘coolness’.”

Toch lijkt het Engels soms verder te gaan dan losse woorden. Uitdrukkingen als “ik heb een nummer gedownload” of “ik heb die serie gestreamd” komen steeds vaker voor. Worden zulke woorden op termijn echt Nederlands? “Dat is moeilijk te zeggen”, zegt Schuring. “Zolang ze er Engels uitzien of klinken – denk aan de spelling van ‘download’ of ‘streamen’ – beschouwen we ze niet als volwaardige Nederlandse woorden.” Maar taal evolueert. Woorden als ‘sport’ en ‘film’ kwamen ooit ook uit het Engels, en niemand beschouwt die vandaag de dag nog als leenwoorden.

Niet alleen Engels

Engels is niet de enige invloed op de jongerentaal. In grootsteden als Antwerpen en Brussel duiken ook Franse, Arabische en Turkse woorden op. In multiculturele buurten hoor je bijvoorbeeld vaak ‘wollah’ of ‘ewa’. “Het taalgebruik hangt sterk af van de context”, legt Schuring uit. “In grootsteden waar veel culturen samenwonen, is het taalgebruik erg gemixt, terwijl jongeren in landelijke dorpen vaker bij het Engels blijven. Jongerentaal is dus geen eenduidig fenomeen. Het weerspiegelt de omgeving waarin jongeren opgroeien.”

Moeten scholen zich zorgen maken dat jongeren te veel Engels gebruiken? Volgens Schuring zeker niet. “Het Nederlands is nog altijd de basis. Jongerentaal is een verrijking, geen vervanging. Zolang jongeren in het Nederlands naar school gaan, in het Nederlands lezen en met volwassenen Nederlands spreken, zal de taal niet verdwijnen. Engels is de afkruiding – het Nederlands blijft het hoofdgerecht.”

Tekst: Joram Van Ossel
Foto: © Pixabay