De beelden uit Verviers, waar RTL-journalist Christophe Deborsu inwoners van de straat ‘Rue de Dison’ confronteerde die al jaren van een uitkering leefden, gingen viraal. De discussie laaide meteen op: misbruik en profiteurs. Maar wie de emmer in Wallonië ziet overlopen, vergeet vaak naar het Vlaamse waterpeil te kijken.

Vlaanderen toont al jaren betere werkloosheidscijfers dan Wallonië, maar dat beeld is aan het kantelen. Bij de VDAB groeit de groep langdurig werkzoekenden, dat zijn mensen die twaalf maanden of langer zonder werk zitten. De meest recente berichten tonen een stijging van meer dan tien procent in één jaar tijd. Volgens de VDAB is nu bijna zeven procent van de beroepsbevolking op zoek naar een job. Vooral vijftigplussers, laaggeschoolden en mensen met gezondheidsbeperkingen blijven hangen in het systeem.

Talloze sollicitaties

In Vlaanderen gaat het om een heel ander profiel dan in de Verviers-case. Minder fraude of misbruik, maar een toenemende groep die vastloopt tussen hogere eisen, beperkte omscholing en gezondheidsproblemen. De cijfers wijzen vooral op een structurele uitdaging, de arbeidsmarkt verandert sneller dan de mensen die erdoor worden ingehaald. Dirk*, die al drie jaar zonder job zit ondanks meerdere trajecten, vindt dat die groep onterecht ‘lui’ wordt genoemd: “Iedereen denkt dat je profiteert. Maar ik vind gewoon geen job die haalbaar is. Ik heb opleidingen gevolgd, ontelbare sollicitaties gedaan, maar niets lijkt te helpen.”

De hervorming van de regering-De Wever, die werkloosheidsuitkeringen beperkt tot maximaal 24 maanden, versterkt de druk. In Vlaanderen kregen al meer dan 40.000 mensen een verwittiging met een mogelijke einddatum van hun recht. In totaal riskeren ruim 57.000 Vlamingen hun uitkering te verliezen tegen 2027. De VDAB probeert daarop te anticiperen met jobbeurzen en korte opleidingen, maar geeft toe dat de capaciteit onder spanning staat.

De Vlaamse regering ondersteunt deze hervorming met het argument ‘prikkel tot werk’, maar tegelijkertijd vrezen gemeenten een stijging van OCMW-dossiers en staat de VDAB voor een nooit geziene piek aan verplichte begeleidingstrajecten. Waar Deborsu een extreme case uitlicht, toont Vlaanderen eerder een systeem dat tegen zijn grenzen botst.

Vlaamse realiteit subtieler dan de Verviers-clip

De reportage uit de straat in Verviers is slechts een karikatuur van het grotere plaatje. Het grootste verschil tussen de Franstalige en Vlaamse context is dat Vlaanderen minder kampt met totaal afhaken, en meer met vastlopen. Dat betekent niet dat Vlaanderen rustig achterover kan leunen, integendeel. De combinatie van vergrijzing, knelpuntberoepen en strengere federale regels maakt de komende twee jaar bepalend. Als begeleiding, opleiding en matching niet drastisch verbeteren, krijgt Vlaanderen geen Verviers-cases, maar een enorme groep mensen die tussen de mazen van het net valt.

Het gaat veel verder dan een paar opvallende dossiers zoals in Verviers; langdurige werkloosheid raakt veel meer mensen dan er in beeld komen. De vraag is niet of er in Vlaanderen één Verviers-case bestaat, maar hoeveel mensen er blijven hangen zonder dat iemand het merkt.

*Dirk is een schuilnaam

Tekst: Elias Rom
Foto: © FrDr (CC BY-SA 4.0)