De vogelgriep is weer in opmars in ons land. In Kinrooi, Pelt en Houthulst werden al tal van vogels geruimd (gedood). In een pluimveebedrijf in Dilsen-Stokkem werden vorige week nog 120.000 kippen vernietigd. Ook stierf er recent een Amerikaan aan de ziekte. Maar moeten we ons zorgen maken? En welke maatregelen kunnen we treffen? “Het is nog niet overdraagbaar van mens op mens.”

Vogelgriep of vogelpest wordt veroorzaakt door een virus dat voornamelijk voorkomt bij vogels waaronder pluimvee. “Het is een zeer besmettelijke infectie, waarbij kippen of andere vogels heel snel sterven”, legt docent virologie Xavier Saelens (UGent) uit. De ziekteverwekker is verwant aan het menselijke griepvirus en kan leiden tot sterfte bij de besmette dieren, en in zeldzame gevallen ook bij mensen. Het virus wordt verspreid via uitwerpselen, speeksel of veren van besmette dieren, maar ook via stofdeeltjes in de lucht uit besmette stallen. Het vogelgriepvirus is reeds wijdverspreid over de hele wereld.

Hoe raken dieren besmet?

Ook uw kippen in uw tuin kunnen zo besmet geraken met het virus: “Als u bijvoorbeeld in de buurt woont van een besmette stal kunnen uw dieren het virus overkrijgen. Als u verder weg woont kunnen uw kippen het nog steeds krijgen, al gebeurt dit dan doordat er bijvoorbeeld wilde, besmette vogels mee eten of drinken uit de voederbakjes van de kippen in uw tuin.”

“Stelt u plots vast dat uw kippen zich ziek gedragen of zelfs sterven, vermijd dan alle contact”, zegt Saelens. “De kans is zeer klein dat je zelf besmet raakt, maar doordat de besmetting van vogel op mens soms doorgegeven wordt, kan dit toch en is voorzichtigheid zeker aangeraden.” Ook via trekvogels kunt u besmet raken: “Trekvogels die in de winter dichter bij de mens komen om eten te zoeken, kunnen het virus ook dragen en, door contact met zieke of dode vogels, op mensen overdragen.”

De viroloog heeft ook goed nieuws: “Als er iemand besmet is met het virus, kan die – normaal gezien – geen andere mensen besmetten.” Dit komt doordat de barrière voor de besmetting van vogel op mens al heel lastig te overbruggen is voor dit virus. Van mens op mens is dit nog moeilijker. “Er heerst wel een grote vrees dat de besmettingsstap van mens op mens na verloop van tijd vlotter zou kunnen verlopen. Dat kan dan wel een groot probleem worden, maar daar zitten we vooralsnog ver van af.”

Maatregelen

“Er is eigenlijk maar één echte maatregel die werkt en dat is om zo snel mogelijk de stallen met besmette dieren te ruimen”, verklaart viroloog Saelens het vernietigen van de dieren in onder meer Dilsen-Stokkem. “Daarnaast mogen deze besmette dieren natuurlijk ook niet meer vervoerd worden naar andere plaatsen”, zegt hij.

“De infectie met het vogelgriep is wereldwijd”, legt Saelens uit, “maar bij ons houden de mensen van Sciensano (overheidsinstelling en onderzoekscentrum voor volksgezondheid, red.) de evoluties nauwlettend in de gaten, zodat er zo snel mogelijk ingegrepen kan worden.”

Voor mensen die zelf kippen houden in de tuin is er (nog) geen ophokplicht, “wel sluit je best je ren af met een net, zodat ze niet in contact kunnen komen met wilde vogels”. Zoals eerder vermeld blijf je dus best af van besmette kippen, al moet je ook in de natuur opletten: “Als je in de natuur een dode vogel vindt, blijf je daar best ook van af. Het beestje kan altijd besmet geweest zijn met vogelgriep”, waarschuwt Saelens.

Is een vaccin een oplossing?

“Er zijn vaccins tegen het kippenvirus”, zegt Saelens, “Maar deze vaccins worden alleen gebruikt voor fokkers of andere personen die beroepshalve in contact komen met de zieke dieren.” Kunnen we deze vaccins niet gebruiken om de dieren te redden? “Dat is bijna niet te doen”, zegt Saelens. “Kippenfokkerijen bestaan soms uit meer dan 100.000 dieren en dat kost enorm veel tijd en geld om die allemaal te vaccineren. Daar haal je geen rendement uit.”

Toch zijn er wel ‘bevoorrechte’ dieren die het vaccin wel toegediend krijgen: “In dierentuinen krijgen vogels die in gevangenschap gehouden worden, zoals kraanvogels, ooievaars of flamingo’s, wel het vaccin om hen te beschermen tegen de vogelgriep”, weet Saelens.

Wat mogen we nog verwachten van het virus? “Ik verwacht dat het virus, zoals nu, af en toe zal opflakkeren in bepaalde boerderijen”, zegt Saelens. Ook  bij ons is het winter en is het griepseizoen voor de mens weer begonnen. Dit kan ook zorgen voor iets verontrustends: “Griepvirussen kunnen immers onderling genetische informatie uitwisselen. Als het vogelgriepvirus zich zou mengen met het menselijke griepvirus ontstaat er mogelijk een nieuwe variant die ervoor kan zorgen dat het vogelgriepvirus toch van mens op mens overdraagbaar wordt. Dat kan gebeuren, maar de kans is heel klein”, verzekert Saelens.

“Het is belangrijk dat we de maatregelen volhouden die we nu hanteren om de vogelgriep te bestrijden”, concludeert Saelens.

Tekst: Siebe Nijs
Uitgelichte afbeelding: ©Rhoee Shpernik  via Wikimedia (CC BY-SA 4.0)