In het Argentinië van de jaren zeventig, een land getekend door politieke onrust en sociale spanningen, begint het verhaal van een Britse leraar op een prestigieuze kostschool. Wat aanvankelijk een routineus schooljaar leek, krijgt een onverwachte wending wanneer een pinguïn zijn leven binnentreedt.

Buenos Aires, 1975. De Brit Tom Michell – vertolkt door Steve Coogan – komt aan op het Sint-George’s College om er Engelse les te gaan geven. De setting is meteen duidelijk: Argentinië heeft betere dagen gekend, wie zo’n baan accepteert, zou door velen voor gek worden verklaard. De straten zijn leeg, de voorbijgangers kijken strak voor zich uit en zwijgen uit angst iets verkeerds te zeggen. Het land staat aan de start van de beruchte “Guerra Sucia” (vuile oorlog), een tijd van militaire dictatuur. Ook op het college is de toestand confronterend. Michell krijgt zijn salaris cash, en wordt verzocht dit binnen de week uit te geven, omdat het nadien door de inflatie toch niets meer waard is.

In de eerste weken krijgt Michell te maken met een moeilijke klas, bestaande uit zonen van welgestelde gezinnen die deze kostschool konden betalen. Tot plots een militaire coup de school tijdelijk verplicht te sluiten. Michell besluit op vakantie te gaan naar buurland Uruguay om de grimmige situatie te ontvluchten. Op het strand van Punta del Este merkt hij een olievlek op. Tussen vele dode pinguïns, vind hij één levende. Hij besluit het dier te redden en neemt het mee naar zijn hotel.

Ondanks verwoede pogingen om het beestje terug de zee in te krijgen, ziet Michell zich genoodzaakt het terug mee te nemen naar Argentinië. Als huisdier met de naam Juan Salvador. Maar het wordt meer dan een dat: het groeit uit als een symbool van onschuld, hoop en verbondenheid in een samenleving die verscheurd is door angst en polarisatie. De scènes met de pinguïn balanceren humor en ontroering die harten verovert en in de film gepolariseerde groepen met elkaar verbindt.

Licht in donkere dagen

Er ontstaat een scherp contrast tussen verbondenheid enerzijds, en polarisatie en repressie anderzijds. Juan Salvador belichaamt pure onschuld en brengt de verschillende personages samen: hij is een luisterend oor voor de mensen die zich zorgen maken in deze onzekere tijden en een afleiding voor het dreigende geweld. Regisseur Peter Cattaneo – bekend van The Full Monty – balanceert de sentimentaliteit van dit verhaal perfect met de harde politieke achtergrond. Die rode draad van hoop tegen dreiging loopt door het hele scenario. De pinguïn brengt menselijkheid in een verdeelde maatschappij.

De toon van The Penguin Lessons is luchtig, met hier en daar subtiele Britse humor, terwijl de Argentijnse setting authentiek aanvoelt. Cattaneo weet de charme en het gekke van de pinguïn goed uit te spelen zonder de ernst van de tijdgeest te negeren. Wat begint met het ludiek moment waar de pinguïn gevonden wordt, mondt uit in iets ingetogens en ontroerends. Tegelijkertijd voel je als kijker het onheil op de achtergrond. Je ziet het dier spelen in de badkamer, maar voelt in de verte de echo van stilte en de angst dat er iets ergs zou gebeuren.

Het acteerwerk is een ander sterk punt. Steve Coogan zet overtuigend neer hoe de cynische Michell in aanraking komt met zijn betere zelf – het personage maakt doorheen de film een ongelooflijke ontwikkeling door. Coogan draagt de film grotendeels en zorgt ervoor dat het verhaal realistisch aanvoelt. Ook de bijrol van Jonathan Pryce als het terughoudende schoolhoofd die elke vorm van vernieuwing lijkt te minachten is zeer goed gespeeld. De chemie tussen de karakters en het natuurlijke acteerwerk dragen eraan bij dat de dreigende historische achtergrond geloofwaardig blijft.

The Penguin Lessons is een bescheiden film die ontroert juist om zijn eenvoudige onschuld. Cattaneo houdt een aanstekelijk optimistische toon vast zonder vals sentiment. Vooral Coogan’s acteerprestatie (en het enthousiasme van de pinguïn) maken het tot een warm verhaal. De boodschap is hoopvol: menselijkheid en verbondenheid winnen het van angst en verdeeldheid. Het is een warme film die zelfs in donkere tijden een sprankje licht weet te tonen.

Tekst: Elias Rom
Foto: Rom Images