Dertien procent van de Vlaamse bevolking leeft in armoede en krijgt te maken met sociale uitsluiting. Bij VZW Hart Voor Mensen in Vilvoorde proberen ze die mensen te helpen door voedselpakketten en producten aan een lage prijs aan te bieden.

Het is vrijdag twee uur in de namiddag wanneer Hart Voor Mensen de deuren opent. Buiten staat Ahmad (54) te wachten met winkeltassen en een diepvrieszak. Twee keer per week kan hij hier allerhande producten krijgen voor zichzelf en zijn vier kinderen. “Ik kom hier heel graag. Ze hebben alles van groenten, brood, kledij en poetsmiddelen. Voor ons is het een hele hulp, dus ik ben heel dankbaar dat ik hier kan komen.” Naast Ahmad zijn er nog veel gezinnen die hulp zoals deze hard nodig hebben.

Voor al deze producten betalen de mensen een lage prijs. Een persoon alleen betaalt tien euro, tot vier personen is het twintig euro en vanaf vijf gezinsleden vijfentwintig euro per maand. Het is niet te vergelijken met de prijs die je in je lokale supermarkt zou betalen voor dezelfde producten.

Elke dinsdag en vrijdag vloeit er hoop door de Leuvensestraat in Vilvoorde. Op deze twee dagen opent Sandra Cornette, samen met haar vrijwilligers, haar winkel Hart Voor Mensen. Het is niet zomaar een winkel, maar een plek waar hoop en menselijkheid samenvloeien. Met een doorverwijzing van het OCMW kunnen inwoners hier voedselpakketten ophalen tussen twee en vijf, maar voor Cornette en haar vrijwilligers begint de dag al veel vroeger.

Hard werken in familiale sfeer

Wanneer ik om elf uur op de bel van de winkel duw, word ik begroet door vrijwilligster Laura. Meteen is duidelijk dat het werk hier met een grote glimlach wordt vervuld. Laura is nu bijna twee jaar vrijwilliger bij de VZW en krijgt veel voldoening uit het helpen van mensen in nood. “Ik heb zelf aan de andere kant gestaan en ben toen goed geholpen, dus ik wil dit nu ook voor andere mensen doen. Menselijkheid is hier heel belangrijk. Sandra heeft mij enorm geholpen. Ik had het financieel moeilijk en toen heeft zij ondersteuning geboden.”

Laura werd invalide na een operatie en een depressie. Het werk biedt een houvast. “Sociaal contact is belangrijk als je langdurig thuis bent. Wanneer je niks te doen hebt, ga je in een soort overlevingsmodus. Dit werk helpt me om routine te behouden en iets te kunnen doen voor de maatschappij.”

Niet alleen het werk zorgt voor afleiding, maar de hechte familie die zich gevormd heeft is duidelijk voelbaar. Samen met andere vrijwilligers maakt Laura heel de dag door grappen en ook haar echtgenoot Jeremy is er aan het werk. Als buitenstaander wordt je er hartelijk ontvangen en voelt het alsof je in een grote vriendengroep terecht komt.

Het werk verloopt vlot, omdat alle medewerkers goed op elkaar zijn ingespeeld. “Iedereen heeft hier zijn eigen taak. Patricia en ik doen tijdens de voorbereidingen de bakken met droge producten, Kristof doet de groenten en Eddy en Jeremy zetten de winkel klaar. Andrea, de mama van Cornette, staat dan in de winkel wanneer die open is. Tijdens de bedeling doe ik de telling en Patricia de diepvriesproducten”, legt vrijwilliger Laura me uit. Iedereen vervult er zijn of haar taken, terwijl een ouderwetse radio voor sfeer zorgt.

Achteraan in de winkel staan alle bakken klaar per gezin. Hier worden de droge producten in verdeeld, die telkens afhangen van wat de VZW krijgt van winkels. Ze werkt samen met Van Zon, Aldi, Colruyt en andere voedselbanken. De hoeveelheid producten is elke week anders. Deze week zijn er veel groenten en fruit om uit te kiezen. Organisator Cornette vindt het belangrijk dat er zo weinig mogelijk verspilling is. “De mensen mogen kiezen wat ze meenemen en laten liggen wat ze niet eten. Er komt een andere organisatie het overgebleven voedsel ophalen, zodat er geen verspilling is.”

Deze overige producten worden opgehaald door Malika van WarmKracht. “Wij verdelen dit eten onder mensen die net boven de grens vallen om hier te kunnen komen. Zij hebben het ook moeilijk en krijgen op die manier toch een kans. Wat ze bij ons kunnen verkrijgen, bespaart hen om iets anders te kopen.”

Terwijl Cornette de laatste producten klaarzet, legt Sandra uit waarom ze deze VZW heeft opgericht. “Ik zat vroeger bij een andere vereniging waar het niet altijd eerlijk verliep. Niet iedereen werd gelijk behandeld en dat gaat in tegen mijn eigen normen en waarden. Daarom ben ik met Nancy De Veuster op het idee gekomen om dat zelf te organiseren. Zij is de penningmeester nu. Het geeft me veel voldoening als ik zie dat mensen eten hebben en dat ik ze kan helpen. Dat maakt me gelukkig”, vertelt Cornette met een glimlach.

Van wachten op straat tot een gevulde tas

Wanneer alles klaarstaat en de winkel om 14:00 de deuren opent, staan er al verschillende mensen aan te schuiven op straat. Ik raak aan de praat met Marie*, een alleenstaande moeder die moet zorgen voor haar tweeling en geen opvangnet heeft. “Ik kom hier nu drie maanden en sindsdien is er altijd eten in huis. Dat is een grote last die van mijn schouders valt.” Samen met een van haar dochtertjes gaat ze naar binnen om de producten uit te kiezen. Naast de bak die voor haar klaarstaat, mag ze nog vijf extra producten uitkiezen uit het rek. Dit gevoel van vrijheid, in het kiezen van je eten, geeft een gevoel van menselijkheid bij velen.

Ook voor Michelle (37) is de VZW een grote hulp. Ze woont vlakbij en ziet hoeveel werk er verricht wordt om mensen te helpen. “Het is niet altijd leuk om naar een voedselbedeling te moeten komen, maar aan de andere kant ben ik heel dankbaar dat het bestaat en ze er zo veel moeite in steken. We mogen hier echt niet klagen, want er zitten soms producten bij die ik anders nooit zou kunnen betalen. Bijvoorbeeld sushi of garnalen.” Dat de organisatie op deze manier werkt, zorgt ervoor dat de mensen zich normaal behandeld voelen en niet per se anders dan gezinnen die naar de supermarkt gaan.

De mensen verlaten de winkel met een glimlach en meerdere zakken die goed gevuld zijn. Voor de vrijwilligers en Cornette de kers op de taart na een dag hard werken.

Niet enkel voedselbedelingen

Hart Voor Mensen is niet alleen een plaats waar voedselpakketten worden verdeeld. Het is veel meer dan dat. De goederen die in de winkel te koop zijn, zijn beschikbaar voor iedereen. Het gaat van kledij tot poetsmiddelen en zoveel meer. Het geld gaat volledig naar de organisatie, waardoor zij kunnen groeien en meer mensen kunnen helpen.

De kledij wordt er verkocht aan een hele lage prijs en is allemaal vrijwillig binnengebracht door andere inwoners. “Vrouwen- en kinderkledij nemen we niet meer aan, want onze opslag staat vol. Maar mannenkledij komen we wel nog te kort. Dat mogen de mensen altijd binnenbrengen”, legt Cornette uit. “We hebben ook veel producten die we aan een lagere prijs kunnen aankopen, zoals deo, maandverband of parfum. Het maakt dat mensen met financiële zorgen toch basisproducten kunnen aankopen.”

Aangezien de organisatie enkel kan rekenen op een subsidie vanuit de stad Vilvoorde, organiseren ze vaak leuke evenementen. “Binnen drie weken hebben we ons eetfestijn en in december organiseren we een kerstmarkt in Peutie. We houden ook een valentijnsbrunch en een barbecue. Het geld hiervan gaat integraal naar onze organisatie, waarmee we bijvoorbeeld eten of koelkasten kunnen aankopen”, vertelt Cornette enthousiast.

Naast de winkel organiseert de VZW ook huiswerkbegeleiding in samenwerking met vrijwilligers. Dat is vooral voor kinderen die een achterstand hebben of school of de Nederlandse taal niet goed beheersen. De vrijwilligers gaan dan gratis bij de mensen aan huis om begeleiding te bieden. Het is een belangrijke stap in het vermijden van generatiearmoede. Als de kinderen door hun thuissituatie niet goed kunnen ontwikkelen op school, is de kans groot dat ze later zelf in armoede leven.

Armoede in onze maatschappij

Dat armoede een groot percentage inneemt blijkt uit cijfers van de EU-SILC-enquête. Uit dit onderzoek blijkt dat dertien procent van de Vlamingen in armoede leeft en te maken krijgt met sociale uitsluiting. Momenteel loopt het vierde seizoen van ‘Zorgen voor mama’ op VRT waarin dit probleem wordt aangekaart. Een programma waarin Kristel Verbeke mensen in armoede begeleid en ondersteunt samen met professionals. Marie* vindt als alleenstaande mama dat deze programma’s een meerwaarde zijn. “Als je zelf niet weet dat je ergens recht op hebt, wordt het je ook niet aangereikt door middel van een brief bijvoorbeeld. Daarom zijn zo’n programma’s goed, om te tonen wat de mogelijkheden zijn.”

Cornette ziet vooral een drempel die te hoog is. “Armoede valt niet op. Mensen die hier binnenkomen zijn vaak mooi gekleed en verzorgd. Je kan er niet over oordelen, maar toch doen mensen het. Veel mensen zeggen dat ze maar moeten werken, maar soms kan dat gewoon niet. Er zijn veel mensen in armoede die wel werken, maar bijvoorbeeld in schulden zitten en alles moeten afgeven. Vaak stappen mensen hier binnen met de vraag van ‘wat moet ik doen om recht te hebben op een voedselpakket?’. Als ik dan zeg dat ze naar het OCMW moeten gaan, dan stopt het vaak al. Die drempel is te groot.”

Ook voor Malika van WarmKracht ligt het probleem vooral bij verdoken armoede, omdat mensen er niet over durven spreken. Zij legt uit dat mensen die in armoede leven, vaak werken en onderbetaald worden. “Gisteren maakte ik een berekening met een vrouw en die verdiende 1.800 euro per maand, maar moest nog 65 euro bij lenen om alle rekening te kunnen betalen. Dat is echt heel jammer.”

Wanneer de dag er op zit en alle gezinnen hun voedsel hebben gekregen, worden de overschotten onder de vrijwilligers verdeeld. Niemand gaat hier met een lege zak naar huis. Het is duidelijk dat hier geen collega’s, maar een hechte familie aan het werk is, met het hart op de juiste plaats. De deur van de winkel gaat dicht, maar achter die stilte schuilt de zekerheid dat er morgen weer iemand zal aankloppen, en iemand klaar zal staan om te helpen.

Featured image: ©Tess Van Holsbeeck

*Schuilnaam