WASHINGTON – Opgeluchte gezichten in de Amerikaanse Senaat vandaag, de shutdown is mogelijks voorbij. Na 40 dagen is er een voorlopig akkoord bereikt dat de overheidsdiensten opnieuw van financiering voorziet. Dat gebeurde pas nadat acht Democratische senatoren bereid waren het Republikeinse voorstel te steunen. Hoe is het zover gekomen, waarom is deze stap opvallend, en hoe ziet het verdere parcours eruit?

1. Hoe is de shutdown ontstaan? – 40 dagen impasse en gekibbel

Even terugspoelen naar 1 oktober, de Amerikaanse overheidsdiensten gaan letterlijk op slot: de shutdown is een feit. Dit komt omdat het Congres er niet in slaagde tijdig een akkoord te bereiken over de nieuwe federale begroting. Dat gebeurt vaker in de Verenigde Staten, maar de impasse liep dit keer uitzonderlijk hoog op.

Het grootste struikelblok is de financiering van een reeks sociale en gezondheidsprogramma’s. Republikeinen wilden de kosten fors beperken en Democraten weigerden mee te stappen in voorstellen om essentiële steun voor de meest kwetsbare Amerikanen, de Affordable Care Act beterbekend als Obamacare, te beperken.

Het huidige plan loopt eind dit jaar ten einde, zolang er geen verlenging is houden de Democraten het been stijf. Dat doen ze ondertussen al lang, zo’n 40 dagen, historisch en problematisch tegelijk dus.

2. Wat zijn de gevolgen? – Leven valt stil: van voedselhulp tot luchtvaartchaos

De impact op het dagelijks leven van miljoenen Amerikanen is intussen enorm. Zo’n 800.000 federale ambtenaren worden niet betaald of moeten verplicht thuisblijven. Verschillende nationale parken, musea en overheidsloketten sloten de deuren.

De voedselhulp via het programma SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program, red.), waar miljoenen gezinnen gebruik van maken, kwam onder zware druk te staan. Volgens het Amerikaanse ministerie van Landbouw kost dit hele plan zo’n 9 miljard dollar per maand. Wanneer er geen geld wordt vrijgemaakt dreigt een financieel en menselijk drama voor vele huishoudens.

Afgelopen weekend kreeg ook het luchtverkeer harde klappen. Onbetaalde luchtverkeersleiders meldden zich massaal ziek, wat leidt tot tienduizenden vertraagde of geschrapte vluchten. Met Thanksgiving (27 november, red.), de drukste reisperiode van het jaar, voor de deur waarschuwt de Republikeins Minister van Transport Sean Duffy voor verdere verstoringen als de shutdown blijft aanhouden.

3. Wat maakt het nieuwe akkoord bijzonder? – Hoop doet leven

Maar hoop doet leven, zo ook in de Verenigde Staten. Na veertien mislukte pogingen slaagde de Senaat er maandag wél in om een voorstel goed te keuren. Daarvoor was een meerderheid van 60 stemmen nodig, een drempel die enkel haalbaar is met steun uit beide partijen.

Acht Democratische senatoren stemden mee in met een Republikeinse tijdelijke financieringswet. Het gaat om een zogenoemd continuing resolution: een kortlopende maatregel die de bestaande financiering tot eind december verlengt. De overheid kan zo opnieuw functioneren, maar het begrotingsconflict is daarmee nog lang niet opgelost.

4. Waarom stemden de Democraten mee? – Verraders, tactische meesterzet of valse beloftes

De Democraten die meestemden, benadrukken dat hun keuze ingegeven is door de maatschappelijke en economische schade die ondertussen is ontstaan. Het tijdelijk opheffen van de shutdown geeft burgers, overheidsdiensten en de economie de nodige ademruimte.

Binnen de partij bestaat wel een debat over deze koers: critici vrezen te veel toegeving aan Republikeinen, terwijl voorstanders spreken van een noodzakelijke stap om verdere totale ontwrichting te vermijden. In de berichtgeving wordt deze groep geen “verraders” genoemd, maar wel een cruciale factor in het doorbreken van deze politieke impasse.

5. Wat brengt de toekomst? – Tijdelijke oplossing, geen definitief einde

Witte rook is er nog niet, maar de eerste toenadering is een start. De shutdown is daarmee nog niet voorbij. De goedgekeurde tekst moet eerst worden herlezen, daarna volgt een stemming in het Huis van Afgevaardigden. Als dat voldaan is kan president Donald Trump zijn bekende handtekening onder het akkoord zetten. Afwachten dus, hopelijk komt er binnen een paar dagen definitief groen licht en gaat de tijdelijke herfinanciering en het normale leven weer zijn gang in de Verenigde Staten. Wordt ongetwijfeld vervolgd, al dan niet met een snedige uithaal in de gekende stijl van president Donald Trump.

Tekst: Sander Scheers
Uitgelichte afbeelding boven: © NoClip, (CC 1.0)