Vorige week stelde Vlaamse minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) haar nieuwe gedragsplan ‘Goed Gedragen’ voor. Een opvallende naam in het plan rond orde en rust op onze Vlaamse scholen is: Tom Bennett. Maar waarom staken we de Noordzee over om te luisteren naar de Britse onderzoeker?

Volgens Gert Verbrugghen, expert klasmanagement en gastdocent aan de Thomas More Hogeschool, die Bennetts boek Running the Room naar het Nederlands vertaalde, is die keuze logisch. “Demir is enige tijd geleden naar Engeland geweest, een leerrijk schoolbezoek”, zegt hij. In zijn thuisland staat Bennett al langer bekend als the behaviour guru. Hij heeft in opdracht van de Britse overheid een nationaal gedragsplan uitgerold. Wat bleek, Britse scholen hadden hier echt baat bij. Bennett werd hierdoor hét gezicht van een brede hervorming in het onderwijslandschap.

Van dronken nachtbrakers naar de Londense scholieren

Want wat Tom Bennett anders maakt is dat hij geen theoreticus is die les geeft over klasmanagement vanuit een ivoren toren. Ooit was hij manager van verschillende Londense nachtclubs, een job zonder echt doel volgens de Brit. Dus besloot hij op zijn dertigste in het onderwijs te stappen om jongeren iets bij te brengen. Dertien jaar lang stond hij als docent filosofie en religie in Londense scholen. Een schoolklimaat waar rust zelden vanzelfsprekend was. Benett ging in zijn eerste jaren dan ook regelmatig op zijn bek. Maar diezelfde jaren vormen de kern van zijn gedachtengoed: gedrag is geen bijzaak, maar een basisvoorwaarde om te kunnen leren van elkaar. Zijn bekendste mantra is simpel: je kunt niet lesgeven in een klas waar geroepen wordt.

Precies die nuchterheid maakt hem populair bij leerkrachten én beleidsmakers. Verbrugghen beaamt dit: “Wat mij aantrok in zijn werk is dat hij met een realistische blik kijkt. Je merkt dat hij zelf voor de klas heeft gestaan. Hij weet dat het niet altijd opgelost raakt met één herstelgesprek. Zijn boeken en lezingen zijn down to earth. Hij legt dingen helder uit, mét humor, maar vooral: hij koppelt onderzoek aan de dagelijkse praktijk.”

Dat laatste is een belangrijke reden waarom Bennett internationaal naam maakte. Met researchED, de beweging die hij zelf startte, probeert hij al tien jaar lang de kloof te verkleinen tussen wetenschappelijk onderwijs­onderzoek en de realiteit van het klaslokaal. En dat slaat aan van Londen tot Australië en nu dus ook hier bij ons in Vlaanderen.

Bennetts aanpak zet sterk in op voorspelbaarheid: duidelijke routines, heldere verwachtingen en consequent handelen. Niet omdat hij gelooft in een harde tuchtcultuur, maar omdat leerlingen nood hebben aan structuur en veiligheid. Verbrugghen herkent dat meteen: “Hij neemt afstand van het idee dat straffen altijd slecht is. Consequenties zijn gewoon nodig in een school. Niet om zomaar iemand te straffen omdat het kan, maar net om een duidelijk kader te creeren voor de hele groep.”

De metafoor van de flitspaal als stokpaardje

Een bekend voorbeeld waarmee de Brit dit vaak vergelijkt is het verkeer. “Zonder regels en boetes voor overtreders reken je op de goodwill van alle bestuurders. Maar dan claimen sommige het recht van de sterkste en krijgen we chaos en botsingen”, zegt de Brit. “Haal de flitspalen weg uit het verkeer en ook volwassenen houden zich niet meer aan de regels”, vult Verbrugghen aan.

Een ander element waarin Bennett zich onderscheidt, is zijn idee dat gedrag een leerplan is. Je moet het dus expliciet onderwijzen, niet veronderstellen dat kinderen het zomaar weten. Voor Verbrugghen was dat een echte eyeopener: “We gaan er te vaak van uit dat leerlingen weten wat we bedoelen met ‘rustig samenwerken’ of ‘overleggen’. Maar je moet dat aanleren: hoe zitten we samen, hoe luisteren we, hoe worden we weer stil? Als je dat oefent, zie je het gedrag enorm verbeteren.”

Veel van die principes duiken nu ook op in Vlaams Minister voor Onderwijs Demir haar plan: een grotere rol voor ouders, vaste routines, een gedrags­expert in elke school. Bennett staat bekend om deze modellen. Aantrekkelijk voor een onderwijsveld dat op zoek is naar houvast.

Gendarmen of leerkrachten?

Toch roept zijn betrokkenheid ook vragen op. Los van het feit dat het Vlaamse onderwijs enorm onder druk staat vrezen critici een te strakke en uniforme aanpak. Maar volgens Verbrugghen is dat een misvatting: “Hij is juist heel realistisch. Hij gelooft in relaties, in gesprekken, maar ook in helderheid. Zijn visie sluit eigenlijk gewoon aan bij wat onderzoek al lang zegt, alleen maakt hij het praktisch en herkenbaar.”

Of Bennetts ideeën ook effectief zullen landen in Vlaamse klassen, blijft afwachten. Maar één ding staat vast: met zijn intrede in het debat is er een nieuwe, internationale stem die de komende tijd bepalend wordt voor hoe we in Vlaanderen naar schoolklimaat en klasrust kijken. Binnen enkele jaren zullen we het rapport van Tom Bennett kunnen opmaken en zien of het een regelrechte onvoldoende of net felicitaties van de jury mag verwachten.

Tekst: Sander Scheers ©
Uitgelichte afbeelding: Rom Images©, Pixabay via Pexels(CC.0) & Instagram(@Tombennettinternational)