Kinderfeesten: een goede zaak?

6 december komt er weer aan. De dag waarop Sinterklaas en Zwarte Piet over de daken zullen trekken. Bij alle kinderen die hun schoen hebben gezet, is de tekening deze zaterdag vervangen door snoep en cadeautjes. Zo wordt het verteld aan alle kinderen in België. En de maand december is niet het enige moment dat de kinderen bezoek krijgen van een fantastiefiguur. Figuren als de tandenfee, de paashaas of de kerstman zijn al even bekend als Sinterklaas. Maar dit zijn niet de enige wezens die in het leven werden geroepen in onze kindertijd.

• Sint Maarten

Dit zou een ‘neef’ van Sinterklaas kunnen zijn. Dit feest wordt gevierd op 11 november en ligt we leen beetje in dezelfde lijn als Sinterklaas. Een groot verschil is dat deze ‘Sint’ geen cadeautjes brengt, maar dat de kinderen zelf langs de deuren gaan om te zingen en daarvoor iets terug krijgen. Dit feest is dus te vergelijken met Halloween of, wat ook in sommige gemeenten gebeurt, het zogeheten ‘koeken zingen’ rond Nieuwjaar. Het feest van Sint-Maarten wordt gevierd in Nederland, Vlaanderen en Frankrijk. Het is afgeleid uit de legende van Sint Nikolaas, die zijn mantel deelde. En Sint-Maarten vindt ook zijn oorsprong bij de Romeinse soldaat Martinus van Tours. Martinus stond vanaf omstreeks de vierde eeuw bekend om zijn barmhartigheid, aldus het delen van zijn mantel met een bedelaar aan de poort van Amiens, Frankrijk.

• Krampus

In de Alpenregio is er ’s winters ook een kinderfeest. Met een kwaad equivalent van Zwarte Piet. Op zijn doorreis naar de Alpenregio, zoals Oostenrijk, Beieren, Hongarije, Slovenië, Kroatië, Italië, Tsjechië… krijgt Sinterklaas gezelschap van een duivelsfiguur: Krampus. Terwijl de aardige oude man de brave kinderen beloont met snoep, stopt deze ‘duivel’ stoute kinderen in een zak om ze mee te nemen naar de onderwereld. Een andere legende, daterend uit de pre-Germaanse heidense folklore, wil dat Krampus, vergezeld door ‘perchten’, kwade elfen, door de bergen zwerft op zoek naar stoute kinderen. Krampus is vooral actief in de eerste twee weken van december.

• Setsubun

Bonen gooien om kwade geesten, Oni, te verjagen. Dat is het Japanse ritueel van Setsubun. Dit festival wordt elk jaar op 3 februari gehouden, op de eerste dag van de lente, ‘Risshun’.  Setsubun wordt gevierd volgens de oude Japanse ‘maankalender’, voor werd overgegaan op de ‘universele’ Gregoriaanse kalender. Tijdens dit feest verkleed een volwassene, het hoofd van het gezin, zich thuis als een Oni en gooien de kinderen bonen naar ‘het ongeluk’, om het geluk in huis te laten voor het nieuwe jaar. Een beetje zoals wij hier rijst gooien naar een pasgetrouwd koppel.

• De Yulebok.

Deze traditie is afkomstig uit het hoge noorden van Scandinavië. Dit is eerder een symbool dan een echt feest: de Yulebok leunt erg aan tegen Yule en Kerstmis. Traditioneel wordt de Yulebok vormgegeven door een strooien popje in de vorm van een bok, met een rood lintje. Uit de oude heidense gebruiken komt naar voren dat deze bok vruchtbaarheid brengt. In sommige versies wordt de bok vergezeld door elven, die cadeaus uitdelen.