Marco Rubio, sinds begin 2025 minister van Buitenlandse Zaken in de VS, schrapt het gebruik van het lettertype Calibri in alle overheidsdocumenten van zijn ambtenaren. In de plaats daarvan beveelt hij het gebruik van het lettertype Times New Roman aan. Een goede en logische beslissing? Of toch eerder deel van het politieke spelletje? “Geef die mannen een EFFIE-award”, zegt docent beeldcultuur Renaat Bogaert.

Volgens Rubio was het lettertype Calibri te ‘woke’, te inclusief, te informeel en onprofessioneel. Met de invoering van het ‘strenge’ Times New Roman-lettertype, dat vooral in de oude drukpers gebruikt werd, maakt hij komaf met Calibri, dat zijn voorganger Antony Blinken onder Bidens heerschappij invoerde.

In 2023 voerde Blinken Calibri in als standaard voor alle documenten. De reden: dit lettertype verbeterde de leesbaarheid van teksten, zeker voor mensen met een visuele beperking. De regering-Biden streefde zo een beleid vol inclusie en diversiteit na, al grijpt de regering-Trump nu elke kans om Bidens beslissingen terug te draaien.

Volgens Sandra Busselot, docent grafische vormgeving aan de Thomas More-hogeschool Mechelen, zijn er enkele overwegingen die je moet maken als je voor een lettertype kiest. Ze start met het ‘functionele’ doel van een lettertype: “In dit geval werk je voor een breed publiek en moeten teksten dus leesbaar zijn op alle media, ook op schermen.” Waar Calibri overal dezelfde dikte heeft, wat het op het scherm beter leesbaar maakte, bestaat Times New Roman eerder uit dunne letters. “Als het gaat over leesbaarheid op een scherm en de toegankelijkheid van teksten voor een breed publiek, lijkt me dit geen goede beslissing”, zegt ze.

‘Woke’ of ‘unwoke’

Calibri is een modern lettertype dat in 2006 werd ontworpen door de Nederlander Lucas de Groot. Het is een schreefloos lettertype (zonder streepjes of haakjes aan de uiteinden) dat hij zelf omschrijft als ‘warm en zacht van karakter’. Het lettertype Times New Roman is dan weer een lettertype met schreef dat in de jaren 1930 door het Britse dagblad The Times werd ontwikkeld. Het werkt met dikke en dunne lijnen en is klassieker. Het was ideaal om zoveel mogelijk tekst op een blad te krijgen. Het is een oud lettertype en zo wil Rubio teruggrijpen naar die traditie.

Het Calibri lettertype. © Blythwood (CC BY-SA 4.0) via wikimedia

Naast het functionele aspect spelen volgens Busselot ook emoties een rol in de keuze. Ze vergelijkt een lettertype met een stem: “Je moet je de vraag stellen welke stem je wilt hebben.” Calibri is een open, warme stem, terwijl Times New Roman eerder een conservatieve, klassieke stem is. “Vanuit hun gedachtegoed begrijp ik deze beslissing dan weer wel”, zegt Busselot.

Daar kan Renaat Bogaert, docent beeldcultuur aan Thomas More in Mechelen, zich in vinden: “Het sluit aan bij een traditie om regimes te voorzien van een gezicht. Het lettertype communiceert duidelijk waar de regering-Trump voor staat, namelijk de afkeer tegen die ‘woke’ cultuur”, zegt hij.

“Een lettertype kan niet ‘woke’ of ‘unwoke’ zijn”, vindt Bogaert. “Het kan wel een uitstraling geven, en als die niet past bij de gedachten is het goed om dit te veranderen”, zegt hij. Ook Busselot geeft aan dat het niet over ‘woke’ moet gaan: “Het moet volgens mij een puur functionele keuze zijn en je moet zorgen dat een grote groep de documenten gemakkelijk kan lezen. Het is jammer dat je er een politieke waarde aan koppelt.”

“Als je een lettertype dat warm en vriendelijk is als ‘woke’ gaat bestempelen en dat gaat uitsluiten, ga je meteen alle warme en vriendelijk denkende mensen uitsluiten. Dat is een beangstigende redenering”, zegt Bogaert.

Een voorbeeld van het gebruik van het lettertype Times New Roman. © James Puckett (CC BY 2.0) via wikimedia

Volgens de docenten draait de verandering eerder om het politieke spelletje tussen de democraten en de republikeinen in Amerika. De regering-Trump wil met deze verandering het beleid van voorganger Joe Biden van de tafel vegen. “Het heeft nog weinig met het lettertype te maken”, zegt Busselot.

“Marco, use the Futura”

Past zo’n lettertypeoorlog dan in dit politieke spelletje? “Ja”, klinkt het bij Bogaert. “Als je zo’n revolutie wilt voeren zoals de republikeinen nu aan het doen zijn, past het om dit in alle details door te voeren”, zegt hij. Volgens Bogaert onderschatten mensen het belang van die typografie. “Een boodschap wordt helemaal anders overgebracht door verschillende lettertypes”, stelt hij. “Als dit lettertype hun boodschap het beste uitdraagt, verdienen die mannen een EFFIE-award voor effectieve communicatie (prijs voor de meest effectieve marketingcommunicatie, red.).”

Sandra Busselot ziet dit anders: “Ik vind niet dat een lettertype mag meespelen in die politieke spelletjes. Laat de mensen met een job als vormgever daarover beslissen.” Al moet zij ook toegeven dat als de uitstraling zo belangrijk is, ze de keuze kan begrijpen en dat de mensen die de keuze maakten voor Times New Roman ergens hun job wel goed hebben gedaan.

Ook in de geschiedenis was de keuze van bepaalde lettertypes veelbesproken. “Iedereen kan zich het lettertype van de nazi’s nog voor de geest halen”, zegt Busselot. Ook Bogaert verwijst naar Hitlers regime: “Hitler was zelf grote fan van het bijna middeleeuwse lettertype de Fraktur. Dit verwees voor hem naar het groot-Germaanse verleden. Hij liet dit achterwege en om de mensen mee te krijgen in zijn toekomstdroom koos hij voor het progressieve, scherpe lettertype de Futura (dat de toekomst uitdraagt), vergelijkbaar met de scherpe hoeken op het hakenkruis”, vertelt hij.

Volgens Bogaert zou ook het Futura-lettertype passen voor Rubio. Hij roept dan ook op: “Marco, use the Futura!” Hij legt uit dat dit lettertype ook zou passen bij het gedachtegoed van ‘Make America Great Again’. Daarnaast is Futura ook het lettertype dat gebruikt is op het bordje dat op de maan staat en aangeeft dat er mensen geweest zijn. Het is dus een lettertype dat zowel traditie en symboliek combineert met vooruitstrevendheid.

Renaat Bogaert geeft aan niet zo’n grote voorstander te zijn van beide lettertypes, al zou hij toch Calibri prefereren: “Times New Roman is zo’n uitgewoond lettertype. Er zijn voor Amerika veel betere traditionele lettertypes, zoals de Gotham, al werd dit dan weer gebruikt door Obama.”

De typografische verandering naar Times New Roman lijkt op het eerste gezicht maar een kleine ingreep; volgens experts heeft het toch nog maar weinig met typografie te maken. Het is het zoveelste punt van de regering-Trump, die het beleid van zijn voorganger terug aan het draaien is.