Afgelopen weekend was het zover, Doel 2 werd definitief afgekoppeld van ons elektriciteitsnet. Volgens de huidige plannen van de regering moeten tegen 2035 ook de laatste functionele centrales dicht. Desondanks heeft kernenergie nog een aandeel van ruim 40% op ons huidige net. Dat roept de vraag op: heeft kernenergie nog toekomst in België? Wij legden het voor aan energie-expert Joannes Laveyne, onderzoeker aan de UGent aan de faculteit Engineering and Technology.

“Zowel de in- als de uitstap van kernenergie was een politieke beslissing, als ze verder willen, zal dat opnieuw zo zijn.” Energiecentrales bouwen is ontzettend duur, zo duur dat private spelers zich niet meer durven wagen aan zulke investeringen. Dat legt de bal volledig in het kamp van de federale overheid, zij zijn de enigen die het nog kunnen financieren. “Je kan zoveel plannen maken als je wil, uiteindelijk draait het om het geld dat op tafel komt.”

De sluiting van de kerncentrales is vooral uit economisch belang. Onder andere steeds strenger wordende veiligheidsregels zorgen ervoor dat renoveren ontzettend duur is. Investeringen die volgens uitbater Engie niet langer rendabel zouden zijn.

Wat doen andere landen?

Niet overal staan ze te springen voor een kernuitstap zoals in België. Onze zuiderburen zijn als een van de weinige landen effectief aan het investeren in nieuwe kerncentrales. “Frankrijk is traditioneel een nucleair land, de centrales zijn daar in handen van de overheid zelf.” Andere landen, zoals Nederland en het Verenigd Koninkrijk, zijn bezig met studies voor nieuwe centrales, maar dat kost veel tijd. In Nederland begonnen de onderzoeken in 2019. Volgens Laveyne zal het nog minstens tot 2029 duren vooraleer er aan de bouw begonnen zou kunnen worden.

Als de Belgische regering nog terug wil komen op haar stappen, wordt het dringend tijd om aan de tekentafel te gaan zitten en studies te doen.

Kunnen we zonder?

Momenteel zorgen de kerncentrales nog voor 40% van de capaciteit op ons energienet. Om in 2035 volledig zonder te kunnen, zal er de nodige vervangcapaciteit gecreëerd moeten worden. Daar loopt het momenteel spaak: in Vlaanderen werd de vergunning van de gascentrales ingetrokken en de bouw van een nieuw windmolenpark op zee is opgeschort. “Om zonder kernenergie te kunnen, is die vervangcapaciteit essentieel om verder te kunnen, enerzijds toch via gascentrales, maar ook door de verdere uitbreiding van hernieuwbare energie.”

Energieprijzen

“Wat we zien is dat de grote handelsprijs eigenlijk een lange tijd aan het dalen was, maar dat deze om internationale geopolitieke redenen weer onder druk is komen te staan.” De prijs van gas heeft een zware impact op de energieprijs, sinds de oorlog in Oekraïne is daar dus een sterke stijging geweest. Ondertussen is er wel opnieuw een daling, maar om dat in de toekomst zo te houden, moet de netcapaciteit wel worden uitgebreid. “Momenteel komt de netuitbreiding mee op de energiefactuur, maar met de investeringen die nu nodig zijn vind ik dat niet meer haalbaar.”

Onze huidige situatie van elektrificatie via bijvoorbeeld elektrische wagens en verplichte warmtepompen, zal het net sterk moeten uitbreiden. Om de energiefactuur betaalbaar te houden, zullen netbeheerders Elia en Fluvius andere manieren moeten zoeken om het te financieren.

Tekst: Viggo Goris
Foto: Alf van Beem, CC0