Verstoten aapje Punch gaat de wereld rond: Wat leert hij ons over pesten?
De eenzame beelden van het verstoten aapje Punch (Panchi-Kun) in de Japanse Ichikawa City Zoo leggen wereldwijd een universeel probleem bloot: pesten. In de virale video’s is te zien hoe de kleine makaak stelselmatig wordt opgejaagd en uitgesloten door zijn soortgenoten, terwijl de rest van de groep passief toekijkt.
Het verhaal van Punch raakt een gevoelige snaar omdat de foto’s en video’s voor veel mensen pijnlijk herkenbaar zijn. Cijfers van de website Alles over Pesten tonen aan dat maar liefst 19,7 procent van de Vlaamse kinderen tijdens hun jeugd te maken krijgt met pestgedrag.
Kies Kleur Tegen Pesten is opgericht om dit probleem aan te pakken. Dit netwerk van verschillende organisaties over heel Vlaanderen en Brussel heeft als doel om pesten te voorkomen en terug te dringen. Coördinator Sabine Coppens fungeert als het “potje lijm” dat alle samenwerkingen tussen de organisaties regelt. Daar is nood aan, want: “Pesten is een van de belangrijkste thema’s binnen het welzijn van de jeugd”, legt ze uit.
View this post on Instagram
De onzichtbare signalen herkennen
Op sociale media zie je de fysieke uitsluiting van Punch overduidelijk, maar bij mensen gebeurt dit meestal een stuk subtieler. “Pesten en uitsluiten gebeurt vaak onder de radar”, geeft Coppens mee.
“Niets doen is veel erger dan iets verkeerd doen”
“Omdat uitsluiting niet altijd gepaard gaat met fysiek geweld, moeten we alert zijn op subtiele gedragsveranderingen. Denk aan iemand die voorheen sociaal was en plotseling heel teruggetrokken wordt of ‘verdwijnt’ in de groep. Ook wanneer punten op school of resultaten op het werk achteruitgaan, of wanneer iemand gedrag vertoont dat niet bij hun karakter past, moeten de alarmbellen afgaan.”
“Niets doen is veel erger dan iets verkeerd doen”, benadrukt Coppens. “Als je een signaal opvangt, is het essentieel om in gesprek te gaan met de betrokkene.”
De kracht van de omstander
In de video’s van Punch is te zien hoe de groep toekijkt terwijl andere aapjes hem wegjagen. Die passieve houding van omstanders kwetst mensen vaak het meest. “Het is niet het pesten zelf, maar het feit dat niemand iets doet of zegt dat het meeste pijn doet”, haalt Coppens aan.
View this post on Instagram
Hoewel uitsluiting diepe sporen nalaat, is er hoop. Punch vond uiteindelijk bescherming bij de aap Onsing, een ander lid van de groep dat hem accepteerde. “Ik geloof superhard in herstel”, zegt Coppens. “Dit betekent dat een gepest persoon de groep niet altijd moet verlaten, groepen kunnen ‘geheeld’ worden.”
Een effectieve oplossing is de no-blame aanpak. Hierbij ligt de nadruk niet op het aanwijzen van een schuldige of het straffen van de pesters, maar op het aanspreken van het verantwoordelijkheidsgevoel van de hele groep. Gezamelijk zoeken naar een oplossing herselt de groepsdynamiek veel sneller. “Het allerbelangrijkste is dat de persoon die gepest wordt, zelf beslist over het plan van aanpak en de uiteindelijke oplossing”, besluit Sabine Coppens.
Heb je hulp nodig of heb je vragen na het lezen van dit artikel?
Het Netwerk Kies Kleur Tegen Pesten heeft alle betrouwbare informatie gebundeld op één centraal punt. Iedereen kan terecht op: www.allesoverpesten.be
Tekst: Milo Janssens
Foto: La Fabbrica Dei Sogni via Unsplash