In de nacht van 8 maart was er een explosie aan een synagoge in de Léon Frédéricqstraat in Luik. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) gaat het om een antisemitische aanslag. Dit nieuws kwam voor Alexandra Deborah Lymarev, een joodse vrouw uit Antwerpen, niet als een verrassing. “Antisemitisme is er altijd geweest”, zegt ze.

De ontploffing aan de synagoge vond kort voor vier uur ’s nachts plaats en beschadigde de deur en ramen van de synagoge en omliggende gebouwen. Er vielen geen gewonden. Het federaal parket onderzoekt het incident als een mogelijk terroristisch misdrijf en de autoriteiten hebben de beveiliging van joodse instellingen in het land aangescherpt.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door HLN.be (@hln_be)

“Ik ben trots dat ik joods ben”

Voor Alexandra (23) past de explosie in een bredere realiteit. “Tegenwoordig is het moeilijk, of zelfs gevaarlijk, om te zeggen dat je Joods bent”, vertelt ze. “Aan mij zie je het niet meteen, maar ik ben er altijd open over geweest. Ik ben trots dat ik Joods ben en daarom wil ik er ook over praten.”

Antisemitisme door generaties heen

Voor Alexandra begon de confrontatie met antisemitisme al op jonge leeftijd. “In de lagere school kreeg ik voor het eerst opmerkingen omdat ik Joods was, later werd ik er ook om gepest. Mijn moeder en grootouders hebben hetzelfde meegemaakt.” Zo werd voor haar duidelijk dat antisemitisme altijd heeft bestaan en nooit volledig verdwenen is.

Het nieuws uit Luik kwam daarom voor haar niet als een verrassing. “Antisemitisme is er altijd geweest”, zegt ze. “Wat er in Luik is gebeurd, choqueert mensen in de gemeenschap helaas minder dan je zou verwachten.”

Permanent gevoel van waakzaamheid

Voor de Joodse gemeenschap is voorzichtigheid vanzelfsprekend. Alexandra herinnert zich hoe haar moeder, die een kapperszaak in Antwerpen heeft, extra maatregelen nam na de aanslag op het Joods museum in Brussel in 2014.

“Er was een periode dat soldaten in onze buurt stonden om ons te beschermen. Mijn moeder zette toen een bel bij haar zaak, zodat klanten moesten aanbellen. Ze was bang dat iemand met slechte bedoelingen binnen zou komen.”

Veel Joden leven met een constant gevoel van waakzaamheid. “Het is verdrietig om te zeggen, maar we zijn gewend geraakt aan geviseerd worden. Daarom trekken we ons soms terug.” Dit bewustzijn wordt vaak al van jongs af aan meegegeven. “Hoe minder contact met mensen van buiten, hoe kleiner het risico op gevaar”, zei haar leerkracht Israelitisch godsdienst.

Praten over, maar nooit mét

Het debat over Joden vindt volgens Alexandra vaak op afstand plaats, zonder echte betrokkenheid. “Het is makkelijk om vanuit je zetel een mening te hebben en die online te verkondigen. Maar veel mensen doen geen research en praten niet met Joden zelf.” Zonder dat gesprek kun je volgens haar niet echt begrijpen wat er speelt of een eerlijk oordeel vellen.

Meer dialoog kan volgens haar vooroordelen doorbreken. “Praat met mensen uit de gemeenschap, dan begrijp je elkaar beter. Je kunt geen oordeel vellen over een hele groep zonder met hen te spreken. Dat moet stoppen. Geef iedereen een kans en ga het gesprek aan.”

Hoop voor de toekomst

Toch blijft Alexandra hoopvol. “Ik hoop dat we de cirkel van gepest en geviseerd worden kunnen doorbreken. Dat toekomstige generaties veilig naar school kunnen en zonder angst kunnen leven.”

Tekst: Danaë Ruyts
Foto: © Danaë Ruyts