Antwerpen-Zuid, de wijk ten zuiden van het stadscentrum, wordt alsmaar populairder. Jongeren trekken erheen voor het nachtleven, cultuur en trendy restaurants. Cafés lopen vol op vrijdagavond, huizenprijzen stijgen. Maar hoe werd de wijk zo hip en hoe zag ze er vroeger uit?

Vrijdagnamiddag, de vooravond zakt over Antwerpen-Zuid. Cafégangers genieten nog van de laatste zonnestralen. Bezoekers komen uit het grote Museum Van Schone Kunsten. Op straat klinkt het geratel van autobanden over de kasseien, het geluid van een stad die nooit helemaal stilstaat. Ergens brandt knoflook in olijfolie. Verderop drijft de geur van versgebakken brood uit een open deur. Elke hoek lijkt een ander verhaal te vertellen.

Waar vroeger dokken waren zijn nu dure restaurants, hippe cafés, kunstgalerijen en lange boulevards met herenhuizen. Tanguy Ottomer, een stadsgids uit Antwerpen, kent elke straat, elke gevel, elk laagje geschiedenis. “Antwerpen-Zuid is een nieuwe wijk sinds eind 19^e eeuw, die groot is geworden met de aanleg van het museum KMSKA in 1890. De originele huizen staan er nog steeds. Dat maakt het zo mooi en een tikje chiquer dan de rest van de stad.”

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Tanguy Ottomer (@tanguyottomer)

Tanguy Ottomer: “Antwerpen-Zuid is voor mij één van de mooiste buurten uit Antwerpen. De straten naast het museum KMSKA, de Lambermontplaats, de architectuur”

Een paar straten verder opent het Zuidpark zich als een ademteug tussen de dichte bebouwing. Joggers draaien rondjes langs de bomen, fietsers laten zich meevoeren door de zon, kinderen duiken het grasveld op. Voor wie even niet verder wil, is er een bankje. Voor wie wil spelen, een speeltuin. Voor wie een hond heeft, is er een hondenpark. Een stukje groen in een drukke stad, het heeft iets weg van Central Park in New York.

Het Zuidpark, een stukje groen in de stad © Laura Peeters

Maar het park is jonger dan het eruitziet. “Het is raar om het je in te beelden,” zegt Tanguy, “maar hier, op deze plek, waren vroeger dokken. Later werd het een gigantische parking, jarenlang gratis. De bekende Sinksenfoor werd hier gehouden, tot 2015.” Maar sinds 2024 ligt hier het Zuidpark, bedoeld om groen te brengen in de stad, maar ook om pleinen met elkaar te verbinden.

De geschiedenis gaat nog dieper dan dat. “Vroeger stond hier het Citadel, een onderschat stukje verleden,” vertelt Tanguy. “Een soort burcht, gebouwd voor bescherming. Als ze vandaag straten heraanleggen, kunnen er zomaar restanten naar boven komen. De stad graaft in zichzelf en stoot op zichzelf.”

Het weekend vieren

In Antwerpen-Zuid betekent vrijdag het weekend vieren op café. Één van die cafés is Cordobar. Een hippe zaak in de Volkstraat. Cordobar vult zich geruisloos: eerst een stel op het terras, dan een groep vriendinnen, dan nog iemand alleen met een boek dat niet meer opengeslagen wordt. Op de witte marmeren tafeltjes staan glazen in alle stadia: vol, halfvol, bijna leeg. Binnen klinkt het geroezemoes van mensen die hun week van zich afpraten, houten stoelen schuiven over de vloer, iemand lacht te hard en niemand stoort zich eraan. Het volk stroomt binnen en een gezellige lentedag wordt in Cordobar afgesloten.

Uitbaatster Roxanne Peeters (34 jaar): “Vrijdag merk je dat iedereen gewerkt heeft en uitkijkt naar het weekend en dat komen ze vieren bij ons in Cordobar.”

Roxanne bedient het terras ©Laura Peeters

Maxim, Nathalie, Ann, Koen en Katia. Vaste klanten in Cordobar op vrijdagavond © Laura Peeters

“We komen hier vaak op vrijdag, het is gezellig en altijd druk,” vertelt Katia uit Schilde. “Ja dit is wel the place to be op vrijdag,” vult Maxim uit Antwerpen aan. Roxanne bedient het terras helemaal alleen, de klanten hebben het naar hun zin. Dure handtassen, kledij en accessoires zijn duidelijk een deel van het cafébezoek. Een groep vrienden achteraan het terras nemen foto’s van elkaar en van de drankjes op tafel.

“Antwerpen-Zuid heeft echt een typisch soort volk. Ik heb ook een zaak op het Eilandje en dat is nog een ander publiek. Zuid is meer de trendy buurt, en dus best wel showvolk,” zegt Roxanne terwijl ze kijkt naar het terras.

“In mijne tijd”

Iets verder van Cordobar bevindt zich het café Hopper. Marijke is onderweg naar haar appartement, ze wijst naar het café. Terwijl trekt ze de mouw van haar bruine blazer goed. De gele parasollen en houten tafeltjes vullen het terras. Sommigen zijn er aan het eten, anderen genieten van een glas wijn na hun drukke werkdag.

“Hier zaten we vroeger veel met de vriendinnen,” zegt Marijke Peeters, een bewoonster uit Antwerpen. “Persoonlijk vind ik het veel te druk hier. Er zit veel meer jeugd en er zijn minder mensen van mijn leeftijd. De meisjes die hier rondlopen staan graag in de schijnwerpers. Ze zijn overdreven gekleed en alles is een modeshow. Vroeger, toen wij jong waren, was het hier al trendy maar op een andere manier.”

Marijke voor haar woning in Antwerpen © Laura Peeters

“Ik denk dat vooral Instagram het Zuid hip heeft gemaakt.”

Marijke wandelt over de brede boulevards en neemt haar tijd om Antwerpen-Zuid goed te bekijken. Ze wandelt voorbij cafés, restaurants en kunstgalerijen. Kunstgalerijen met grote ramen en kunst dat er erg duur uitziet. “Het lijkt alsof ze zichzelf atlijd willen heruitvinden, omdat alles een hype moet blijven. De cafés zijn wel helemaal anders dan vroeger. Wij aten in restaurants en na het eten gingen de tafels opzij en werd er gedanst. Dat vind je nu nergens meer. Net zoals een echte bruine kroeg niet meer te vinden is hier in Antwerpen-Zuid.”

Ze blijft staan voor bakkerij Funk. De ijzeren stoelen, de grote ramen, de gebakjes die eruitzien alsof ze gefotografeerd willen worden. “Dit is een goed voorbeeld, als je nu een nieuw café opendoet, moet het hip zijn anders krijg je het publiek niet mee. Alles moet instagramwaardig en trendy zijn.”

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Bakkerij Funk (@bakkerijfunk)

Glazen klinken tegen elkaar, cafégangers praten over elkaar heen.  Ze wijst naar een grote rotonde waar meerdere cafés samenkomen, ook wel bekend als Marnixplaats. “De jeugd is meer bezig met het uiterlijk en sociale media, dan met zich amuseren. Vroeger waren er echte danscafés, ik vind het erg spijtig dat die weg zijn voor de jeugd nu.”

Marnixplaats, een druk rondpunt met cafés rondom © Laura Peeters

De avond valt definitief over Antwerpen-Zuid. De terrassen vullen zich verder, de straatlantaarns flikkeren aan, en ergens in de verte klinkt muziek uit een open raam. Het is geen wijk die stilstaat. Onder de marmeren tafeltjes en de instagramwaardige etalages liggen de dokken, het Citadel, de Sinksenfoor. Lagen van een stad die zichzelf blijft opbouwen op wat er al was. Tanguy zou het zo zeggen: graaf diep genoeg, en je stoot altijd op iets van vroeger. Marijke zou er misschien aan toevoegen: maar kijk je goed genoeg rond, dan zie je ook wat er verdwijnt. De glazen op de terrassen worden bijgevuld en de stad gaat verder.

Tekst: Laura Peeters
Foto: Laura Peeters