Een nieuw internationaal onderzoek toont aan dat steeds meer jongeren terugkeren naar een traditioneel denkpatroon over de rolverdeling tussen man en vrouw. Online wordt die evolutie vaak toegeschreven aan de groeiende invloed van de islam, maar gesprekken met jongeren en deskundigen tonen een complexer verhaal waarin ook algoritmes en onzekerheid een grote rol spelen.

King’s Global Institute for Women’s Leadership en Ipsos peilde naar de wereldwijde kijk van jongvolwassenen op gendergelijkheid. Hieruit bleek onder anderen dat 31% van de GenZ-mannen vindt dat een vrouw naar een man hoort te luisteren. Ook vinden deze jonge mannen dat vrouwen al genoeg rechten hebben verworven. Jongeren zouden dus steeds conservatiever  worden, volgens de studie, ondanks de gendergelijkheid waar voorgaande generaties decennia lang naar streefden.

Op verschillende online platformen als TikTok en Reddit wordt de rijzende invloed van de islam als oorzaak gegeven. Reacties als “Vlaams belangers en moslims zouden goede vrienden zijn” (Reddit) zijn er niet zeldzaam.

De vrouw voedt op
Niels Manestater (18) is één van de jongeren die je als traditioneel kan bestempelen. Conservatief zou hij zichzelf niet noemen, maar hij gelooft wel dat mannen en vrouwen van nature beter zijn in andere dingen. “Ik zou graag drie kinderen willen als mijn vrouw voldoende thuis is, dan heeft ze genoeg tijd voor de opvoeding”, legt hij uit. Volgens hem zijn vrouwen eerder compassievol en mannen eerder streng. Daarom zijn vrouwen meer geneigd zich te ontfermen over de kinderen en mannen te gaan werken. “Het is niet mijn bedoeling dominant te zijn over mijn vrouw. De beslissing of ze wel of niet wil werken, ligt volledig bij haar. Maar als het werken, huishouden én voor de kinderen zorgen haar te veel wordt, lijkt het mij beter dat ze thuisblijft en niet gaat werken”, verduidelijkt hij.

Zijn ideeën lijken op de traditionele gezinsmodellen die online worden besproken. Families waarbij de man gaat werken en de vrouw thuisblijft. De zogenaamde tradwife – naar traditionele vrouw. Hierbij doet de vrouw het huishouden, staat ze in voor het opvoeden van de kinderen en in vele gevallen ‘dient’ ze haar man.

Een studie van het Amerikaanse Pew Research Center wijst uit dat de islam de snelst groeiende religieuze groep is op onze aarde. Ze stellen dat de islam tegen 2030 mogelijk evenveel aanhangers dan het christelijke geloof. Dit doet mensen geloven dat de moslims ons beïnvloeden met hun traditionele denkwijze.

Wie draagt de broek?
Hajiba Yadine is islamleerkracht en volgens haar heeft onze maatschappij nog steeds een verkeerd beeld over haar geloof: “Alles wordt in onze schoenen geschoven omdat mensen zo weinig kennis hebben van onze cultuur en ons geloof.” Ze legt uit dat mannen en vrouwen inderdaad andere taken hebben binnen haar geloof: “Bij vrouwen heeft dit merendeels betrekking op de kinderen en het huishouden, mannen horen daarentegen zich te ontfermen over de financiële kant. Elke persoon hoort dan voor zichzelf uit te maken hoe zij dit willen indelen.” “Ik heb een voltijdse job, dus het is logisch dat ik niet al de zorg op mij kan nemen. Ook mijn man springt bij in de opvoeding van onze kinderen, maar op een andere manier dan ik als vrouw. Andersom kies ik ervoor mij mee te ontfermen over de financiële zaken.”

Hajiba wil duidelijk maken dat traditionele rolverdelingen niet gelijk staan aan ongelijkheid. “Mensen denken dat vrouwen onderdrukt worden omdat er rolverdelingen bestaan, maar vaak is dit een weloverwogen keuze van beide partijen”, vertelt ze. “Ik heb ook vriendinnen die geen moslim zijn. Sommigen komen verbaasd naar mij wanneer ze onze cultuur beter leren kennen. Ze denken dat de man alles beslist, maar vaak draagt de vrouw de broek.”

Mannen en vrouwen horen tegenover elkaar te staan
Ook Niels liet zich drie jaar gelden bekeren tot de islam. Een keuze die hij geheel zelfstandig maakte, maar hij ontkent niet dat zijn omgeving hier invloed op had: “Ik heb veel Marokkaanse vrienden, maar dat wil niet noodzakelijk zeggen dat zij mij gehersenspoeld hebben. Ook met hen heb en had ik discussies over geloofskwesties, want je kan het niet over alles eens zijn. Uiteindelijk draait het om wat jij belangrijk vindt en ik heb dat gevonden binnen de islam.”

Volgens hem zorgen voornamelijk de media ervoor dat jongeren conservatiever worden. “Jongens die zich alleen voelen in hun puberteit, gaan op zoek naar een gevoel van broederschap. Dat kunnen velen van hen terugvinden in de zogenaamde ‘manosphere’, een online gemeenschap waarin influencers ideeën verspreiden over mannelijkheid, vrouwen en relaties. Dit zorgt ervoor dat dat ze zich gehoord voelen en het idee krijgen dat mannen en vrouwen tegenover elkaar horen te staan.”

Ook socioloog Cecil Meeusen deelt deze mening. Dat vertelt ze bij De wereld van Sofie op Radio 1. “Jongeren krijgen steeds meer content uit de ‘manosphere’ te zien door het algoritme- dit voorspelt wat je opnieuw zal kijken op basis van je eerder kijk- en klikgedrag. Hierdoor komen ze in aanraking met vrouwonvriendelijke meningen en bestaat de kans dat ze deze volgen”, duidt ze.

Een groot feest
Hajiba legt uit dat het voor haar geen verschil uitmaakt of Niels zich wel of niet aansluit bij de moslimgemeenschap: “Het is een keuze die ieder voor zich moet maken. We geven geen groot feest omdat iemand zich heeft aangesloten of omdat we binnenkort de grootste religieuze groep zouden zijn.” Wel vind ze dit binnen haar eigen familie erg belangrijk. Haar zoon werd verliefd op een Belgisch meisje dat niet bekeerd was tot de islam. Dat vond ze moeilijk te aanvaarden: “Het is al moeilijk genoeg samen te zijn met iemand die hetzelfde geloof deelt. Ik wil het beste voor mijn kind en geloof niet dat een relatie kan werken als zij zich niet bekeerd.”

“Dat hoort bij vrouw zijn”
Enkele weken gelden was er veel commotie rond de uitspraak van Rey in ‘Temptation Island’. Hij beweerde dat een vrouw het huishouden móet doen of ze dit wil of niet, want “het hoort bij vrouw zijn”. Niels zijn mening hierover is duidelijk: “Een relatie binnen dat programma wordt voorgesteld als normaal, maar dat is het niet. Ik begrijp dat Rey zegt dat vrouwen instaan voor het huishouden, maar dat is iets dat ze ook zelf moeten willen.” Hij nuanceert hierbij: “Ik ben geen voorstander van meisjes die vaak feesten met andere mannen en hun leven op sociale media gooien”.

Uitersten
Opvallend is hoe vaak jongeren spreken over extremen. Binnen de manosphere rijd je met de duurste wagens en woon je in de meest elitaire buurt, terwijl een tradwife zelfvoorzienend moet zijn met zelfgemaakte zeep en een moestuin. Ook in de discussie of de islam wel of geen invloed heeft op het traditionele denken van jongeren is dat het geval. Dat merkt ook Niels: “Online lijkt het alsof je altijd een kant moet kiezen: de nieuwe man of een vrouwenhater. In het echte leven werkt het zo niet. Ook binnen mijn toekomstige gezin zal er nuance zijn.”

Volgens Meeusen maakt die polarisatie het moeilijk een open gesprek te voeren over genderverhoudingen: “GenZ gaat niet akkoord met de gulden middenweg omdat deze een te vaag beeld schetst en jongeren hun antwoorden daarom bij online figuren die wel een duidelijke, en vaak controversiële, mening bieden. Binnen ons onderwijs wordt het daarom steeds belangrijker dat we inspelen op die algoritmes. Niet enkel om nepnieuws te herkennen, maar ook om te beseffen hoe online platformen hun wereldbeeld.

Uitgelichte afbeelding:

Mohammed Alim. Scène dynamique de prières pendant le Ramadan dans une mosquée de Jakarta, avec des mouvements saisissants. Pexels. https://www.pexels.com/fr-fr/photo/priere-collective-vibrante-a-la-mosquee-de-jakarta-36231247/