“Welke man neemt een vrouwelijke leider serieus?” en “Weet ze wel dat je na 45 minuten van kant wisselt?” Opmerkingen die je tien jaar geleden vooral in donkere hoekjes van het internet vond, worden vandaag razendsnel mainstream. Via figuren als Andrew Tate is een openlijk seksistisch vocabulaire uitgegroeid tot herkenbare online taal, die steeds vaker binnensluipt op sociale media en in gesprekken rond het voetbalveld.

Dat werd duidelijk op 11 april 2026, toen Marie-Louise Eta interim-hoofdtrainer werd bij Union Berlin. Voor het eerst in de Bundesliga en in de zogenoemde Big Five van het Europese mannenvoetbal stond een vrouw aan het hoofd van een mannenploeg. Daarmee schreef Eta geschiedenis. Maar nog voor ze een wedstrijd had gecoacht, verschoof de aandacht online al snel van sport naar haar gender. “Weet ze wel wat buitenspel is?”

Die reacties roepen vragen op die verder reiken dan voetbal: waar komt dit taalgebruik vandaan en wat doet het met wie het tegenkomt?

“Je mag kritiek hebben, maar niet omdat ze een vrouw is”

Seksuologe Jill Nelissen (25) is niet verrast door de reacties op Marie-Louise Eta. “Traditionele ideeën over mannen en vrouwen zitten nog altijd diep ingebakken”, zegt ze. “Voetbal wordt historisch gezien als een mannenwereld, waardoor vrouwelijk leiderschap sneller in vraag wordt gesteld”. Dat heeft alles te maken met hoe leiderschap in onze samenleving wordt geframed: als iets mannelijks. “Leiderschap wordt geassocieerd met dominantie, controle en autoriteit”, zegt Nelissen. “Wanneer een vrouw zo’n positie inneemt, botst dat bij sommige mensen met hun verwachtingspatroon”.

Niet alleen bij oudere generaties, maar ook bij Gen Z-mannen leven traditionele rolpatronen nog sterk. Het King’s Global Institute for Women’s Leadership en Ipsos onderzochten wereldwijd hoe jongvolwassenen denken over gendergelijkheid. Daaruit blijkt dat 31% van de Gen Z-mannen vindt dat een vrouw naar een man hoort te luisteren.

Voetbalfan Lander Vos (23) is ook een Gen Z-man, maar kan zich niet vinden in de reacties op Eta. Hij volgde het online debat op de voet en zag hoe snel het ontspoorde. Hij gaat niet akkoord met deze traditionele visie. “Je mag kritiek hebben op ervaring of kwalificaties”, zegt hij. “Maar zodra het gaat over het feit dat ze een vrouw is, verschuift het naar iets anders. Dan wordt het seksisme”.

 “Je voelt je minderwaardig”

De reacties op Marie-Louise Eta blijven niet beperkt tot een abstracte online discussie. Voor sommigen raken ze aan iets concreets en persoonlijks. Voetbalster Flo Obbels (19) herkent het patroon maar al te goed. Toen ze op tienjarige leeftijd tussen jongens voetbalde, er was toen nog geen meisjesploeg, kreeg ze geregeld te horen dat ze “niet kon shotten” of “te traag” was. “Die jongens hitsten elkaar op en het was duidelijk dat ik er niet bij hoorde”, zegt ze.

De reacties op Eta brengen die ervaring opnieuw naar boven. “Je voelt je minderwaardig”, zegt Obbels. “Alsof je voortdurend moet bewijzen dat je daar mag zijn, terwijl je gewoon hetzelfde doet als de anderen.” De opmerkingen bleven hangen. Uiteindelijk stopte ze een tijd met spelen door de combinatie van seksisme en uitsluiting.

Tien jaar later vond ze haar weg terug in het voetbal, bij een meisjesploeg. “Als die er niet geweest was, was ik waarschijnlijk nooit terug begonnen”, zegt ze. “Bij de meisjesploeg kwam het plezier terug, omdat je niet telkens moet vechten om je plek.”

Ze ziet dat vrouwenvoetbal vandaag groeit, maar volgens haar blijft de kloof duidelijk: “Het bestaat vaak naast het mannenvoetbal, niet echt samen. Dat zie je nu ook duidelijk in de reacties op Marie-Louise.” En de impact van dat taalgebruik wordt volgens haar systematisch onderschat. “Als jonge speler neem je dat mee naar huis. Dat blijft hangen, ook als het maar een ‘grap’ is.”

Van Andrew Tate tot voetbalcommentaar

De verklaring voor seksisme in de voetbalwereld stopt niet bij traditionele rolpatronen.

Er speelt nog iets anders mee. De opkomst van online mannenculturen. “Niet alleen de seksistische ideeën uit zulke culturen verspreiden zich online”, zegt Nelissen. “Maar ook het taalgebruik: provocerend, simplistisch en vaak vijandig, agressief tegenover vrouwen.”

De bekendste figuur uit dat landschap is Andrew Tate. In zijn video’s koppelt hij mannelijkheid aan dominantie, geld en controle, terwijl vrouwen systematisch in ondergeschikte rollen worden geplaatst. Zijn uitspraken variëren van “mannen moeten dominant zijn” tot “vrouwen horen thuis”. En hoewel Tate zelf intussen van meerdere platformen werd verwijderd, leven zijn ideeën en zijn taalgebruik lustig verder.

 “Comments als ‘welke man neemt een vrouwelijke leider nu serieus?’ komen niet uit het niets. Ze passen binnen datzelfde taal- en denkpatroon van Tate”, aldus Jill. Onderzoek van University College London en de University of Liverpool bevestigt dat beeld. Ideeën uit de zogeheten manosphere, het netwerk van online gemeenschappen rond radicaal masculinisme, blijven niet langer beperkt tot nicheplatformen. Ze duiken steeds vaker op in alledaagse online ruimtes, zoals commentaarsecties onder sportposts.

Ook Lander herkent hoe dat taalgebruik zich verspreidt, ook buiten de kring van Tate-volgers.  “Zelfs mensen die Andrew niet kennen, gebruiken of herkennen bepaalde termen”, zegt hij. “Denk aan ‘alpha male’, ‘sigma’ of uitspraken als ‘How much was your Bugatti?’. Dat zit vandaag gewoon in de online woordenschat, ook van jongeren die de oorsprong ervan niet kennen.”

De machine achter normalisering

Dat dit taalgebruik zo snel mainstream werd, is geen toeval. Sociale media spelen een doorslaggevende rol en Andrew Tate beheerst dat spel als geen ander. Hij zet sterk in op shock value: extreem provocerende uitspraken doen die veel reacties, likes en verspreiding opleveren. Zo wordt niet alleen de inhoud beloond, maar ook de toon. “Door massale verspreiding worden zulke ideeën sneller als normaal ervaren”, zegt ze. “En dat is precies waar het risico zit.”

Algoritmes versterken dat effect van normalisering. Wie één video over dominante mannelijkheid bekijkt, krijgt al snel soortgelijke content voorgeschoteld. Zo ontstaat een filterbubbel waarin het lijkt alsof iedereen hetzelfde denkt en spreekt, terwijl dat verre van de realiteit is. “Die bubbel beïnvloedt niet alleen wat jongeren te zien krijgen, maar ook hoe ze naar relaties, mannelijkheid en vrouwen kijken”, zegt Nelissen.

“Weet ze wel dat je na 45 minuten van kant wisselt?”

Naast het vijandige taalgebruik duikt nog een subtielere, maar even verraderlijke vorm op: humor. “Uitspraken worden vandaag vaak gebracht als grap, zoals de mop over het wisselen van kant na 45 minuten tijdens een voetbalmatch”, zegt seksuologe Nelissen. “Maar dat maakt ze niet neutraal. Ze versterken net bestaande stereotypen.” Die humor creëert een grijze zone waarin grensoverschrijdende uitspraken minder snel als problematisch worden herkend, omdat de verpakking ze onschadelijk doet lijken.

Volgens het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) zijn seksistische uitspraken verpakt in humor vaak niet meer eendimensionaal. Ze worden als grap gebracht met meerdere lagen, waardoor het soms onduidelijk is of iets serieus of “maar een mop” is. Het rapport stelt ook dat seksisme vandaag strenger maatschappelijk wordt beoordeeld dan vroeger. Die veranderde norm zorgt ervoor dat sommige uitspraken bewust de grens opzoeken: ze worden als grap gebracht precies omdat ze net op of over die grens balanceren. Zo krijgt humor ook een provocerende functie, waarbij het besef dat “het eigenlijk niet meer kan” net deel wordt van de impact.

Andrew Tate wordt in die logica geregeld niet gelezen als een politieke of ideologische figuur, maar als entertainment, meme-materiaal of ‘banter’. Humor krijgt zo een sociale functie: wie meelacht, bevestigt zijn plaats binnen de groep. En zo worden stereotypen over mannelijkheid stap voor stap herhaald en genormaliseerd.

Vooral jongeren die nog zoekende zijn naar hun identiteit zijn vatbaar voor die online groepsdynamieken. Dat is geen uitzonderlijk gedrag, benadrukt Nelissen, maar een normale fase in identiteitsvorming. “Het gaat niet om slechte intenties, maar om een kwetsbare fase waarin sociale media online figuren als leeftijdsgenoten sterk kunnen doorwerken.” Lander herkent dat. “Groepsdruk speelt zeker mee. Als jongere wil je soms gewoon meegaan met de groep”, zegt hij. “Ik heb dat vroeger ook wel ervaren.”

Bouwen op de onzekeren

Hoe kan één figuur zo’n grote invloed uitoefenen dat zijn taalgebruik tot in de voetbalwereld doorsijpelt? Nelissen wijst op zijn sterke positionering bij jongeren die houvast zoeken. “Jongens die onzeker zijn of niet goed weten wie ze zijn, vinden bij hem een duidelijk antwoord”, zegt ze. “Hij biedt een zwart-wit beeld van mannelijkheid en succes. Bovendien is hij zeer zelfzeker.” Dat maakt zijn boodschap tegelijk aantrekkelijk en beperkend: er is weinig ruimte voor nuance of andere vormen van mannelijkheid.

“Hij straalt zelfvertrouwen uit en verkoopt succes”, zegt Vos. “Wie nog zoekende is, denkt sneller: als ik zoals hem word, lukt het mij ook.”

Een andere stem

Naast de seksistische reacties klinken er ook andere perspectieven en die tellen. Voetbaltrainer Vincent Kompany noemde tijdens een persconferentie, voorafgaand aan het duel tussen Bayern München en Real Madrid in de kwartfinale van de Champions League, de haatreacties rond Marie-Louise “waanzinnig” en benadrukte dat haar aanstelling deuren kan openen voor jonge meisjes die coach willen worden. Nelissen ziet in zulke publieke uitspraken een belangrijk tegengewicht voor de polariserende toon online. “Ze helpen om vastgeroeste ideeën over mannelijkheid en leiderschap te doorbreken.”

Flo reageert warm op dat soort steun. “Kompany wordt enorm gerespecteerd in het voetbal”, zegt ze. “Ik ben blij dat hij zijn invloed zo inzet. Ik hoop dat meer mensen dat in de toekomst doen.”

Het zijn niet alle mannen

Het zou te makkelijk zijn om hier één grote vijandige massa te zien. Online commentaren geven een vertekend beeld, omdat extreme uitspraken nu eenmaal zichtbaarder zijn dan genuanceerde reacties. Daardoor lijkt een bepaalde houding soms breder gedragen dan ze in werkelijkheid is, zoals ook blijkt uit de reacties rond Marie-Louise Eta.

Seksuologe Nelissen pleit nadrukkelijk voor nuance. “Het is belangrijk om met elkaar te blijven praten, niet over elkaar”, zegt ze. Veralgemenen creëert afstand in plaats van begrip: mensen voelen zich aangevallen en trekken zich terug uit het gesprek. In online discussies leidt dat tot precies de polarisering die het probleem vergroot.

Ook in de situatie van Marie-Louise Eta is het belangrijk om te begrijpen dat niet elke man vrouwen in een mannelijk voetbalteam afwijst. Dat beaamt Lander.  “Laat je niet doen”, zegt hij. “En weet dat er ook mannen zijn die jullie wel graag in de voetbalwereld hebben.” Flo houdt het eenvoudig: “Gewoon doen. Gewoon durven en niet luisteren naar andere meningen.”