We delen verjaardagen, vakanties, driftbuien, eerste stapjes en alles daartussenin. Voor sommigen is dat zelfs een job geworden. Hun dagelijks leven levert likes, bereik en inkomsten op. Maar wat betekent dat voor iedereen die ongevraagd mee op dat account verschijnt, vooral kinderen? Hoe veilig zijn die beelden en welke impact hebben ze later op hun privacy, identiteit en ontwikkeling? “Het is soms wel akelig”, zegt momfluencer Maxime, “want we weten natuurlijk niet wie er meekijkt en met welke bedoelingen.”

Momfluencers, moeders die hun gezinsleven online delen en daar soms geld mee verdienen, zijn haast niet meer weg te denken van je For You Page. Ze posten ochtendroutines, lunchboxideeën, uitstapjes, speelgoedreviews en gesponsorde samenwerkingen waarin hun kinderen vaak centraal staan.

Volgens onderzoek van Mediapunt Vlaanderen versterken kinderen de authenticiteit van online content. Ze zorgen ervoor dat volgers zich sneller verbonden voelen met de influencer en haar gezin. Daarnaast blijkt uit onderzoek van Mediapunt Vlaanderen dat kinderen in gesponsorde content vaak zorgen voor meer aandacht en “schattigheidsperceptie”, maar dit leidt niet altijd tot effectievere advertenties.

Maar terwijl ouders hun online community uitbouwen, groeit ook de bezorgdheid bij experts. Want kinderen groeien vandaag op in een wereld waarin hun leven al online staat nog voor ze zelf kunnen beslissen wat ze daarvan vinden.

“Ik wilde herkenbaarheid creëren”

Voor Maxime Luyten, mama van twee dochters Roos en Ella-June, begon het delen van haar leven online al vóór ze kinderen had. Ze gebruikte Instagram om reizen en persoonlijke momenten te posten. Toen ze zelfstandige werd in een frituur, begon ze zich meer te verdiepen in onlinestrategieën.

In januari besloot ze bewust content te maken rond haar gezinsleven op Instagram en TikTok. Met haar posts wil ze vooral herkenbaarheid creëren voor andere moeders. “Ik zag hoe onzeker veel vriendinnen waren in het moederschap”, zegt ze. “Ik sta zelf vrij sterk in mijn schoenen en ik wilde tonen dat ik ook mijn struggles heb. Dat niemand er alleen voor staat.”

Toch kiest Maxime er bewust voor om niet alles te delen. Haar oudste dochter Roos (3) wordt sinds februari niet meer herkenbaar in beeld gebracht, terwijl haar jongste dochter Ella-June (1,5) wel nog zichtbaar is. “Dat is misschien een vreemde keuze om maar één kind wel en het andere niet in beeld te brengen”, zegt ze, “maar ik was eens met vriendinnen in een binnenspeeltuin en we herkenden de kinderen van een influencer meteen. Dat voelde ongemakkelijk. Ik wil niet dat dit bij mijn kinderen ook gebeurt.”

De reden waarom ze Ella-June wel nog online zet, is omdat ze nog veel veranderen over de jaren heen. “Het kan goed zijn dat ik er straks voor kies om haar ook niet meer herkenbaar in beeld te brengen”, vult ze aan. “Ik ben daar nog zoekende in.”

Online zichtbaarheid op lange termijn

Die ervaring heeft haar doen nadenken over wat online zichtbaarheid op lange termijn betekent voor kinderen. Volgens orthopedagoog Linde Peeters is dat precies waar het spanningsveld zit, kinderen groeien op met beelden van zichzelf die ze zelf niet gekozen hebben.

“Het probleem is vooral dat die kinderen geen keuze hebben”, zegt Linde Peeters. “Ze kunnen niet beslissen of ze dat willen of niet, omdat ze te jong zijn.”

Die twijfel is herkenbaar binnen de wereld van momfluencing. Volgens onderzoek van Mediapunt Vlaanderen kiezen steeds meer ouders ervoor om hun kinderen minder herkenbaar te tonen, net om privacyredenen en om controle te houden over hun digitale voetafdruk.

Maar helemaal stoppen met delen is voor veel influencers niet vanzelfsprekend. Sociale media maken vaak deel uit van hun werk, identiteit en inkomsten.

De impact op kinderen

Volgens Peeters is het belangrijk om verder te kijken dan alleen privacy. Ook de psychologische impact kan volgens haar meespelen. “Er komen reacties op die kinderen zien of niet zien”, zegt ze. “En dat doet iets met een mens. Dus waarom zou dat niets doen met kinderen?”

Ze verwijst daarmee naar de manier waarop sociale media functioneren, via likes, comments en zichtbaarheid. Kinderen die vaak online verschijnen, groeien onbewust op met het idee dat hun leven bekeken wordt.

Daarnaast wijst ze op de invloed van de digitale wereld op zelfbeeld en ontwikkeling. “Kinderen groeien vandaag op in een wereld waar alles mooi en perfect lijkt”, zegt Linde Peeters. “En ik vraag me soms af of ze nog genoeg ruimte krijgen om gewoon kind te zijn, zonder dat alles moet kloppen voor een camera.”

Volgens haar is dat net het verschil met vroeger: waar het gezinsleven vroeger privé was, is het vandaag soms publiek.

Toestemming bij jonge kinderen?

Sommige ouders proberen hun kinderen inspraak te geven door te vragen of ze gefilmd mogen worden. Maar volgens Linde Peeters is dat moeilijk te vergelijken met echte toestemming. “Kinderen kunnen wel zeggen ‘ja’ of ‘nee’”, legt ze uit. “Maar begrijpen ze wat het betekent dat die beelden online komen voor duizenden mensen? Nee, dat denk ik niet.”

Volgens haar gaat het bij jonge kinderen vooral om het directe moment, niet om de gevolgen op lange termijn. Dat maakt de discussie rond sharenting, ouders die online foto’s, video’s en verhalen over hun kinderen delen, complex: ouders willen respectvol omgaan met hun kinderen, maar kunnen moeilijk inschatten wat een kind later als problematisch zal ervaren.

Volgens Linde Peeters is er geen duidelijke grens tussen onschuldig delen en problematisch gebruik van kinderbeelden. Toch ziet ze één belangrijke rode vlag. “Wanneer een kind duidelijk niet graag gefilmd wordt of je ziet dat het zich ongemakkelijk voelt, dan vind ik dat problematisch.”

Ook wanneer kinderen bewust ingezet worden in gesponsorde content, plaatst ze daar vraagtekens bij. “Dan wordt het al snel iets commercieels. En dat maakt het moeilijker. Want je hebt het over kinderen, maar ook over geld.”

Sociale media als extra gezinslid

Naast de impact op kinderen wijst Linde Peeters ook op de druk bij ouders zelf. Sociale media vragen constante activiteit, wat maakt dat het gezinsleven vaak niet meer volledig offline blijft. Maxime herkent dat gevoel. “Ik zit al vier jaar dagelijks op Instagram,” zegt ze. “Dat is precies een soort verslaving.”

Volgens haar is het moeilijk om afstand te nemen van het platform, omdat het tegelijk persoonlijk en professioneel is. “Je denkt altijd, misschien moet ik dat nog posten”, zegt ze. “Het stopt nooit echt.”

Volgens Linde Peeters kan die constante online aanwezigheid ervoor zorgen dat gezinnen minder echte rustmomenten ervaren.

Wat zegt de wet?

Naast de persoonlijke twijfels die ouders hebben, is er ook een juridische kant aan het verhaal. Want wat je deelt op sociale media, valt niet alleen onder je eigen keuzes, maar ook onder privacywetgeving.

Zodra een kind herkenbaar in beeld komt, gaat het om persoonsgegevens. Daardoor is de Europese privacywetgeving, de GDPR, van toepassing. In theorie betekent dat dat er een geldige reden moet zijn om die beelden te delen.

In de praktijk mogen ouders dat beslissen voor hun kind, omdat kinderen daar zelf nog geen toestemming voor kunnen geven. Maar dat maakt het net ingewikkeld. Ouders nemen die beslissing in de plaats van hun kind, terwijl ze tegelijk dat kind moeten beschermen.

Uit het onderzoek “Iedereen beroemd? Over grenzen aan onthullingen van ouders over hun kinderen online” van de Universiteit Gent (2019) blijkt dat daar een duidelijk spanningsveld zit. Ouders bepalen hoe zichtbaar hun kind is online, maar moeten daarbij altijd rekening houden met het belang van dat kind. En dat maakt het niet altijd duidelijk waar de grens ligt.

Ook uit het Apestaartjaren-onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de ouders foto’s of informatie over hun kinderen deelt zonder dat die kinderen daar zelf iets over te zeggen hebben. Een deel van de jongeren geeft later aan dat ze zich daar ongemakkelijk bij voelen.

En wat online staat, verdwijnt niet zomaar. Foto’s en video’s blijven vaak circuleren, ook als ze verwijderd worden. Het wordt zo een soort digitale tattoo. Iets dat blijft bestaan en later invloed kan hebben op hoe een kind naar zichzelf kijkt.

In sommige gevallen gaat het nog verder. Beelden kunnen gedeeld worden of terechtkomen op plaatsen waar ouders geen controle meer over hebben. Denk aan identiteitsfraude of misbruik van persoonlijke informatie door mensen met slechte bedoelingen.

Daarom bestaan er wel grenzen. Ouders mogen niet zomaar alles openbaar delen. Steeds vaker wordt aangeraden om beelden enkel te delen binnen een beperkte kring van mensen die je echt kent. En vanaf 12 à 14 jaar wordt verwacht dat kinderen zelf meer inspraak krijgen in wat er over hen online verschijnt.

Toch blijft het juridisch geen zwart-wit verhaal. Ouders hebben vrijheid om te delen, maar die vrijheid botst met het recht op privacy en de toekomstige identiteit van hun kind. Wat vandaag onschuldig lijkt, kan morgen iets worden waar een kind nooit zelf voor gekozen heeft.

De online generatie

Kinderen van vandaag zijn de eerste generatie die van bij de geboorte digitaal zichtbaar kan zijn. Hun jeugd wordt gefotografeerd, gefilmd en gedeeld, vaak zonder dat ze daar zelf ooit over hebben kunnen beslissen.

Momfluencers zoals Maxime proberen daarin hun eigen evenwicht te vinden tussen delen en beschermen. Maar dat evenwicht blijft fragiel. “Als mijn dochter later vraagt om iets offline te halen, dan doe ik dat direct,” zegt Maxime.

Uitgelichte afbeelding: Pexels. https://www.pexels.com/nl-nl/foto/voedsel-eten-hand-met-de-hand-4784055/