Wat als onze machines zich niet langer gehoorzamen aan ons, maar wij aan hen? ‘In Jongeren maken de stad’ bouwt Antwerps productiehuis Muziektheater Transparant in twee weken tijd een dystopische nachtmerrie die bijzonder dicht bij onze realiteit komt. Het muziektheater houdt zich al 20 jaar bezig met het engageren van verschillende kunstenaars met een focus op zangstem.

Onder leiding van de Belgische choreograaf en danspionier Benjamin Vandewalle brengen elf jongeren een eigen interpretatie van ‘Metropolis, de sciencefictionfilm van Fritz Lang uit 1927. Op 22 oktober nemen de jongeren de rol van de arbeiders uit de originele film op zich in het Arenbergshouwburg. Op het podium staan dozen die de gebouwen van de dystopische stad voorstellen. De performers bouwen ze op, breken ze weer af en sleuren ze door de ruimte. Ze dragen niet alleen de personages, maar ook de muziek en het decor op hun schouders. Die voortdurende beweging is een verwijzing aan de arbeiders uit Langs film, die letterlijk de machines van de stad draaiende moeten houden.

Dat ze deze productie in amper twee weken tijd in elkaar hebben gezet, maakt het geheel des te indrukwekkender. De mechanische wereld krijgt ook een grimmige soundtrack. Zware bassen en synths dreunen door de zaal en laten weinig ruimte om op je gemak te zitten. De jongeren trekken bovendien de vreemdste gezichten, met blikken en grimassen die onmenselijk aanvoelen. Gecombineerd met hun repetitieve, slangachtige bewegingen versterken ze het gevoel dat er iets niet helemaal klopt. Ook de kostuums dragen bij aan die vreemde wereld. Vooral het personage met de bronzen plaat op haar borst springt eruit. De bronzen verf op haar voorhoofd maakt het beeld compleet; Ze is Maria, de Maschinenmensch uit de originele film. Ze staat midden op het podium, helemaal alleen, terwijl ze zingt en viool speelt. Dan komt een andere arbeider op haar af en sleurt haar over de grond. Zelfs terwijl ze wordt meegesleurd, blijft ze in zang. Het is een ruw beeld en een directe verwijst naar de ondergang van Maria in de film.

Een andere scène speelt met het idee van imitatie. Een meisje in het grijs staat voor een meisje in het blauw en begint haar bewegingen na te bootsen. Dat deed me doen denken aan AI die menselijke handelingen bestudeert om ze uiteindelijk over te nemen. Later wordt de link met AI nog explicieter wanneer een van de meisjes een gesprek voert met een chatbot. De aarzelingen voor het antwoorden en het overdreven behulpzame toontje dat je in elke AI-chatbot tegenkomt zijn fantastisch goed nagebootst. Het duurde even voor dat ik besefte dat het niet een echte AI chatbot was maar een mens. De vierde wand wordt in deze scene meteen doorbroken en er worden expliciete vragen gesteld over onze toekomst. Na de tweede vraag had ik het punt al begrepen. De afsluitende vraag of alles wel goed zal komen, voelde voor mij repetitief.

Toch begrijp ik waarom die scène erin zit. De voorstelling wil je uit je sciencefictionbubbel halen en laten nadenken over de wereld waarin je zelf leeft. Het trekt de aandacht naar jou als toeschouwer, je kunt niet wegrennen van je contributie aan de toekomst. Chapeau, Muziektheater Transparant. In amper twee weken tijd zetten jullie een nachtmerrie neer waaruit we niet snel van zullen wakker worden!

cOf ‘Jongeren maken de stad’ ook bij een volgende editie terugkeert, is voorlopig nog onduidelijk. Meer info over het gezelschap en toekomstige voorstellingen vind je op de website van Muziektheater Transparant.

Foto: © Mighty Adjetey