Twee leraressen, een kostschool en een beschuldiging die alles verandert. Meer is er niet nodig om het leven van twee vrouwen overhoop te halen. In The Education of Jane Cumming laat de Duitse regisseur Sophie Heldman zien hoe roddels in het Schotland van 1810 grote gevolgen kunnen hebben.

Jane Pirie en Marianne Woods richten samen een kostschool voor meisjes op, niet ver van Edinburgh. Wanneer de rijke Lady Cumming Gordon haar kleindochters inschrijft en de school bij andere families aanbeveelt, stromen de leerlingen binnen. Een van haar kleindochters is de vijftienjarige Jane Cumming. Ze is geboren in India als buitenechtelijk kind en voelt zich nergens echt thuis. Bij haar twee leraressen voelt ze zich eindelijk gezien en gewaardeerd. Maar hoelang blijft dat goed gaan?

Gebaseerd op een echte rechtszaak

De film is gebaseerd op het boek Scotch Verdict van de Amerikaanse historicus Lillian Faderman, dat op zijn beurt gebaseerd is op een Schotse rechtszaak uit 1810. Veel historische films vertellen het verhaal van rijke families of de adel, omdat over hun leven nu eenmaal meer informatie bewaard is gebleven. Daarom is het verfrissend om eens gewone mensen in de hoofdrol te zien.

Sophie Heldman vertelt het verhaal op een rustige manier en laat veel aan de verbeelding over. De band tussen Jane Pirie en Marianne Woods wordt vooral duidelijk door blikken en kleine gebaren. Zo helpen ze elkaar met uitkleden, iets wat in die tijd heel gewoon was, maar tussen hen stilaan een romantische betekenis krijgt. Ik had graag meer van hun dagelijkse leven samen gezien. Kleine scènes tijdens het lesgeven of aan tafel hadden daarbij kunnen helpen. Ook Jane Cumming had wat meer diepgang mogen krijgen. Haar eenzaamheid en haar verlangen om ergens bij te horen zijn duidelijk, maar wat er precies in haar omgaat, blijft vaak onduidelijk. Nochtans zijn haar gevoelens belangrijk om haar latere gedrag beter te begrijpen.

Een rechtszaak die buiten beeld blijft

Heldman focust vooral op de aanloop naar de rechtszaak en minder op de zaak zelf. Daardoor krijgen de personages en hun relaties meer ruimte. De film eindigt wanneer de rechtszaak begint. Via tekst op een zwarte achtergrond krijgt de kijker nog te weten hoe de rechtszaak afloopt en hoe het leven van de personages verdergaat. De echte rechtszaak vond achter gesloten deuren plaats. De rechters wilden voorkomen dat andere vrouwen en meisjes over relaties tussen vrouwen zouden horen. Toch had ik de rechtszaak zelf graag op het scherm gezien, in plaats van alleen te lezen hoe die afliep.

Toch is The Education of Jane Cumming meer dan een historisch drama. De film laat zien hoe snel roddels en vooroordelen een eigen leven kunnen gaan leiden en welke gevolgen dat kan hebben. Een beschuldiging is genoeg om de school leeg te laten lopen en de reputatie van de twee leraressen te beschadigen. Meer dan tweehonderd jaar later is dat nog altijd herkenbaar, zeker in een tijd waarin mensen op sociale media snel hun oordeel klaar hebben.

Tekst: Marjolein Van San
Foto: © Heimatfilm