Uit controles van de FOD Volksgezondheid blijkt dat de leeftijdsregels rond alcohol nog vaak worden overtreden. Een voorbeeld daarvan is een nachtwinkel in Mechelen. Die moet negen weken sluiten nadat drie minderjarige meisjes er wodka kochten en met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis belandden. Maar hoe gemakkelijk geraken minderjarigen vandaag nog aan alcohol?

Volgens middelbare schoolstudent Matisse Van Raemdonck (16) hangt dat sterk af van waar jongeren hun drank halen. “Vanaf je zestiende mag je bier drinken, dus daar geraak je als minderjarige overal makkelijker aan.” Sterke drank verkrijgen in een supermarkt of nachtwinkel lijkt hem minder vanzelfsprekend, maar “het is écht niet onmogelijk”, vertelt hij.

Toch ziet hij een verschil tussen avondwinkels en gewone supermarkten. “Medewerkers in een gewone winkel controleren jouw leeftijd zo goed als altijd. Ze vragen jouw identiteitskaart en als je te jong bent, krijg je de drank niet mee.” Volgens Matisse vinden jongeren daar soms een oplossing voor. “Het kan gebeuren dat een oudere broer of een van de ouders de drank dan koopt.”

Leeftijd inschatten blijft moeilijk

Toch blijft het soms gokken naar de leeftijd van een klant. “Het kan evengoed gebeuren dat ze jouw identiteitskaart niet vragen omdat ze je ouder inschatten. Dan krijg je de alcohol wél mee”, legt hij uit.

Ook Sofie Wielandts, flexi-jobber in de Proxy Delhaize van Grembergen, herkent die moeilijkheid. “Sommigen kregen hun groeischeut al, anderen dan weer helemaal niet”, vertelt ze.

In de supermarkt waar ze werkt, geldt daarom de regel: bij twijfel wordt altijd de identiteitskaart gevraagd. “Soms is het echt gênant wanneer er iemand ouder is dan die eruitziet, zeker omdat jongeren op een leeftijd zijn waar zoiets gevoelig ligt”, klinkt het.

‘Mystery shoppers’

De FOD Volksgezondheid controleert de verkoop van alcohol aan minderjarigen met behulp van zogenaamde mystery shoppers. Daarbij proberen minderjarigen onder toezicht van onderzoekers alcohol aan te kopen. In 2023 noemde Paul Van den Meerssche, hoofd van de Inspectie Consumptieproducten, de resultaten ‘ontluisterend’. Ook in 2026 blijven de overtredingspercentages hoog.

Van begin januari tot en met april werden 452 controles uitgevoerd. Bij 64 procent daarvan werd een overtreding vastgesteld. De controles vinden plaats bij verkooppunten over heel België. De FOD vermeldt wel dat de focus ligt op regio’s en handelaars waar eerder klachten, signalen of inbreuken werden vastgesteld.

In 2023 werden de mystery shoppers vooral ingezet om handelaars te sensibiliseren. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke gaf toen aan dat hij ze ook als effectief controlemiddel wilde inzetten om overtreders te kunnen beboeten.

Boetes tot 8.000 euro

Intussen kunnen de controles ook leiden tot een proces-verbaal. Handelaars die de regels overtreden, riskeren een boete van 208 tot 8.000 euro. In bepaalde gevallen kan hun zaak ook tijdelijk worden gesloten.

De verschillende sectoren reageren niet allemaal op dezelfde manier op de controles. Uit de cijfers van de FOD blijkt dat nachtwinkels tussen de eerste en laatste meting de kleinste verbetering vertonen. In de horeca ligt het percentage vastgestelde overtredingen momenteel het hoogst, al is daar wel een duidelijke daling tegenover 2023.

Wat zegt de Belgische wet?

• Onder 16 jaar is het verboden om alcoholische dranken te verkopen, te schenken of aan te bieden.
• Vanaf 16 jaar zijn bier en wijn toegestaan, op voorwaarde dat er geen sterke alcohol aan toegevoegd is of de drank ermee gearomatiseerd is.
• Vanaf 18 jaar mag ook sterke drank worden verkocht, geschonken of aangeboden.

Verkopers moeten de leeftijd van hun klanten controleren en mogen bij twijfel naar een identiteitsbewijs vragen. Wie de regels niet naleeft, riskeert een zware boete of zelfs een tijdelijke sluiting van de zaak.