Familieruzies, botsende karakters en oude pijn: in de voorstelling Gebroed brengen negen jonge makers van Rebels kunstplatform Man OverBoord herkenbare familiebanden naar het podium. Op zaterdag 17 oktober staat de groep voor de laatste keer op de planken tijdens het Metropolis festival. Regisseur en artistiek coördinator Soraya Rademaker begeleidde de jongeren bij het maakproces. Ik sprak met haar.

Waarom besloten jullie om het Rebels kunstplatform Man OverBoord op te richten?

Soraya: Ik ben lang maker bij het Paleis geweest (red. het grootste podiumkunstenhuis voor een jong publiek in België). Ik merkte dat er veel jongeren gedreven waren tot zelfcreatie, ze waren klaar om met elkaar iets te ontwikkelen. In het Paleis ontstond een bron van mensen die passie hebben voor de podiumkunsten. Een soort broeinest.

Het enige probleem: te weinig plaatsen in de groepen. Daarbovenop kwam er een bezuinigingsregeling en moesten we van vier naar twee groepen per seizoen. Toen waren er jongeren in paniek want alles was in vijf seconden uitverkocht.

Ik voelde een gebrek voor die jongeren. Als je professioneel aan dans wil doen, dan zijn er heel veel opties. Voor voetballers is dat er sowieso, maar als je een professionele carrière in de podiumkunsten wil dan zijn er alleen maar startcursussen of draait alles alleen maar om voorstellingen maken.

Een werkplaats waarin je op verschillende vlakken kan ontwikkelen, bestond niet. Dus creeërde ik samen met Jellie Schippers een werkplaats waarin je dat als jongere wél kan. Later hebben we het DNA van hoe wij met jongeren willen werken verder uitgebouwd naar Brussel en Limburg.

Het kunstenplatform is er dus voor jongeren die de podiumkunst meer dan enkel als hun hobby beschouwen?

Soraya: Ja, eigenlijk wel. Maar ze zijn nog steeds wel heel jong. Té jong om naar een kunstvakopleiding te gaan.

Eerst krijgen de jongeren de basisontwikkeling en een groepsproces mee, daarna gaan ze de diepte in qua methodieken. Om de acht weken is er een andere kunstenaar die met hun werkt en in het laatste, derde jaar creeëren ze pas een volwaardige productie waar mensen naar kunnen komen kijken.

Voor zes van de tien jongeren is dat moment het springpunt naar bijvoorbeeld het KASK, de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, het Conservatorium of zelfs naar scholen in Amsterdam of Maatsricht.

“Wij leren hen eerst heel groot te dromen, daarna worden we realistisch want ons budget is niet eindeloos.”
– Soraya Rademaker

Hoe ontstond ‘Gebroed’?

Soraya: Gebroed is de derdejaarsproductie van het afgelopen seizoen. Ze begonnen met: wat willen wij als groep, wat raakt ons, en wat willen wij communiceren naar het publiek. Daarna schrijven ze, samen met hun zakelijke coördinator, een subsidieaanvraag die ze zelf verdedigen voor een jury. We proberen ze in alle hoeken van het maakproces mee te nemen. Met het budget gaan ze beslissen wie ze willen dat hun begeleidt, hun regisseert en wie ze daarnaast willen als inspiratiebron. Deze groep wilde heel graag locatietheater maken.

Wat is dat?

Soraya: De groep jongeren wilde een locatie bemachtigen, dus zochten ze samen met Stef Stessel, een scenograaf, naar de juiste plek. Na vier weken zijn ze uiteindelijk uitgekomen bij een huis als vormgeving in de Schepenhal van de Droogdokkensite in Antwerpen. Ze wilden eerst een heel groot huis met een stijger. Wij leren hen eerst heel groot te dromen en dan worden we realistisch want ons budget is niet eindeloos.

Die rol, om realistisch te blijven, neem jij als regisseur op?

Soraya: Ja, in het begin neem ik dat heel hard op. Daarnaast ontwikkel ik ook het artistieke proces met hen mee en begeleid ik de groepsdynamiek. Ik heb twee functies.

Waarom kozen jullie ervoor om er een familiedrama van te maken?

Soraya: Dat wilden de jongeren heel graag. Elk van hen was hiermee aan het vechten. Ofwel waren ze al het huis uit, ofwel woonden ze nog in huis.

“Er zitten regelmatig huilende volwassenen in de tribune.” – Soraya Rademaker

Het komt echt vanuit hun persoonlijke ervaringen?

Soraya: Ja, sommigen hebben grote persoonlijke drama’s, maar die hebben we universeel gemaakt. Anders kan je daar niet mee werken.

Nadat we met z’n allen een week naar Frankrijk gingen, durfden ze open te praten over wat hun persoonlijk dwars zat. In het stuk focussen we op de conflicten tussen broers en zussen waaronder hun individuele struggles verstopt zitten.

Jullie kozen voor een tragikomische aanpak. Waarom?

Soraya: Het zijn heel zware thema’s. Thema’s die het publiek herkent. De ene is verstikt door zijn moeder, de andere is in de steek gelaten. Obstakels die iedereen tegenkomt.

Het zijn grote zaken die hard kunnen aankomen en om dat te kunnen vertellen, is humor een welkome vertelvorm. De manier waarop je met deze obstakels omgaat is van belang, daar groei je als mens uiteindelijk door of net niet. Dat proces hebben we met veel liefde met elkaar doorlopen. Het resultaat? Een heel mooie voorstelling waar ze trots op mogen zijn.

Is er op voorhand een specifieke doelgroep bepaald voor het stuk?

Soraya: Het is een 14+ voorstelling omdat er thema’s aangeraakt worden waarop je moet kunnen reflecteren. Het is soms nog lastig te begrijpen voor heel jonge kinderen. Er zitten regelmatig huilende volwassenen in de tribune die de broer-zus relaties herkennen en bijvoorbeeld nog steeds niet erkend worden als de oudste zus.

Op het Metropolis festival is het de allerlaatste keer dat de voorstelling gespeeld wordt.

Soraya: Ja, meestal stoppen we in de zomervakantie, maar nu hernemen we de voorstelling nog voor het Metropolis festival. Het is ook een jongemakerstraject daarom zal het stuk hier mooi tot zijn recht komen.

Ben jij ook benieuwd naar de voorstelling Gebroed? De laatste tickets zijn nog beschikbaar op de site van het Metropolis festival: https://www.metropolisfestival.eu/nl/programma

Wil je na het lezen meer te weten komen over de de Podiumwerkplaats van MOB in Antwerpen? Op 27 februari organiseert het Rebels Kunstenplatform Man OverBoord een Open Dag. Meer info vind je op hun website: https://m-ob.be