In het hart van Berlijn bevindt zich Tresor. Een club die sinds de vroege jaren negentig mee vorm gaf aan de internationale club-en technoscene. Clubs zijn er niet alleen plekken om uit te gaan, maar ook sociale ruimtes waar identiteit, vrijheid en gemeenschap samenkomen. Wat er zich achter de deuren afspeelt, zegt veel over de hedendaagse clubcultuur en over de dunne lijn tussen collectieve beleving en persoonlijke grenzen.

Op woensdagavond heb ik, Charlotte Wellens (21),student journalistiek, een afspraak met Aylin Dah in het technowalhalla voor Berlijners. Tresor is, naast Berghain, de bekendste underground-technoclub van Berlijn en werd opgericht in 1991–1992, in het voormalige niemandsland tussen Oost- en West-Berlijn, kort na de val van de Muur. Het gebouw waar Tresor werd opgericht, was het vroegere Wertheim-warenhuis. De ruimte waar de kluis van het warenhuis zich bevond, diende als oorspronkelijke locatie en naamgever voor de club, want ‘Tresor’ is Duits voor ‘kluis’. Die historische wortels maken de club tot een van de bakens van de Berlijnse technoscene, die wereldwijd invloed heeft gehad.

Vanaf 2007 bevindt de club zich in Mitte, in een oude energiecentrale, de Kraftwerk Berlin. Een locatie met een typische Berlijnse undergroundsfeer: industrieel en ruw. De sfeer is nog steeds even rauw en rudimentair als op de oude locatie.

Aylin Dah vertelt dat Tresor de laatste jaren meer focust op de muziek en bewust kiest voor een programmatie met gevarieerde, opkomende artiesten van over de hele wereld, naast gevestigde namen uit de techno.

Afgezet door de Uber stap ik naar de ingang. Ik volg de mensenmassa. Twee rijen: ‘gewone’ tickets en guestlist. Omdat ik een afspraak heb met de dj binnen, kan ik bij de korte rij van de guestlist aansluiten. Vijf minuten later sta ik binnen. Beide camera’s van mijn gsm worden afgeplakt en mijn handtas wordt grondig geïnspecteerd. Ik wandel via de trappen twee verdiepingen naar beneden. Geen bereik op mijn gsm én camera’s afgeplakt: het is duidelijk dat ze niet willen dat er beeldmateriaal van Tresor op het internet circuleert. De anonimiteit en in het moment zelf zijn staan centraal.

Nadat ik mijn jas in de locker heb gepropt, volg ik het geluid van de muziek. Diepe bassen, snelle beats zonder tekst trekken mij aan als een magneet. De beats dringen door tot in mijn kleine teen. Door de lange, rustieke gang, waarvan de muren beklat zijn met graffiti, wandel ik een veertigtal meter verder, geleid door flitsende lichten, naar de hoofdruimte. De tunnel heeft ook zijgangen die via verborgen hoeken uitkomen op hetzelfde punt: een grote stalen poort die toegang geeft tot de zaal waar de clubgangers losgehen.

Er zijn meerdere ingangen tot de hoofdzaal. Als je in de tunnel rechts afslaat, wandel je langs een van de vele bars. Omkaderd door tralies en ijzeren ‘kooien’ kan je er allerlei dranken bestellen. De eerste indruk van de barvrouw is intimiderend: half afgeschoren haar, tatoeages over haar hele lichaam en gezicht, haar oren en neus glinsteren van de piercings en haar ogen zijn extreem zwart geschminkt. Een zenuwachtig gevoel overvalt me: waar ben ik in hemelsnaam beland? De barvrouw blijkt, tegen mijn verwachtingen in, enorm vriendelijk en bedient me op een opgewekte manier. Ze complimenteert zelfs mijn outfit. Met een glimlach wandel ik terug in de nauwe, grauwe gangen richting dansvloer.

Een jongeman van rond de 24 houdt me tegen in de passage en spreekt me aan: “English?” Ik knik en hij vraagt: “Do you have something like, euh, drugs for me?” Ik schrik en antwoord dat ik het niet heb. Hij kijkt verbaasd: “So, you’re sober?”, met opgetrokken wenkbrauwen. “Yes,” antwoord ik, waarna ik hem vriendelijk gedag zwaai. Ik besef dat het beeld dat ik heb van dit soort clubs, seks, drugs en alcohol, hier niet ver af ligt van de realiteit. Aan de ene kant schrikt het me af, aan de andere kant is het een vernieuwende blik. Berlijners gebruiken clubs zoals Tresor als een plaats waar ze volledig zichzelf kunnen zijn. Die eigen zelve die ze in de bovengrondse maatschappij niet ten volste kunnen uiten.

De hoofdzaal gefotografeerd vanaf de zijkant, rechtsvoor van de dj.

De toon is gezet. Ik weet ongeveer wat te verwachten, denk ik toch. Ondertussen heb ik alle gangen afgewandeld en elke zaal bezocht. De club is geïnspecteerd en ik heb een overzicht van hoe alles in elkaar zit. Tresor staat er bovendien om bekend een selectief deurbeleid te hebben, wat de mystiek rond de club alleen maar vergroot. Ik denk: ik ben binnen, dus kan ik me evengoed volledig onderdompelen in deze grimmige sfeer en midden in de crowd gaan staan in de hoofdzaal. Zo gedacht, zo gedaan. Ik wandel rustig naar voren en begin te bewegen op het ritme van de muziek.

Het eerste halfuur ben ik op mijn hoede. Ik voel me niet op mijn gemak. Na een tijdje realiseer ik me dat iedereen op de dansvloer vooral met zichzelf bezig is. Iedereen wil gewoon een goede tijd hebben. Niemand oordeelt. Ik begin mezelf meer te verliezen in de muziek. Ik besef dat ik kan dansen zoals ik wil, ongeacht hoe dat eruitziet. Ik voel me vrij om te doen wat ik wil. Nu snap ik de populariteit.

In Tresor spreek ik na haar dj-set met Aylin Dah. Ze is geboren en getogen in Berlijn en ondertussen een vaste waarde in de undergroundscene. Haar muzikale carrière begon als drummer, wat duidelijk hoorbaar is in haar stijl: snelle ritmes en funky beats. Ze kiest er bewust voor om vaker in clubs zoals Tresor te draaien omdat deze plekken de muziek boven het commerciële plaatsen. “Ik doe mijn job graag omdat mensen laten dansen en zichzelf verliezen in de muziek het allerliefste is wat ik doe. De reactie van het publiek op de muziek die ik draai, daar doe ik het voor.” Ze vertelt ook dat ze zich vereerd voelt om het vrouwelijke publiek te representeren als vrouwelijke dj. “Ik denk dat Berlijn heel vooruitstrevend is en dat in de clubs waar ik graag draai vrouwen, non-binaire en queer personen zich veilig en vrij voelen. Ik wil muziek draaien voor iedereen, ongeacht je geaardheid of afkomst.” Toch klinkt er ook bezorgdheid. De clubcultuur staat onder druk door stijgende huurprijzen en een veranderend publiek. “Dansen is iets dat mensen al jarenlang verbindt,” zegt ze. “Daarom hoop ik dat de clubscene niet uitsterft.”

Het lijkt alsof de dj in een gevangenis staat. Ze is afgeschermd met ijzeren tralies die reiken tot aan het plafond: een visuele verwijzing naar de ‘kluis’ waar Tresor zijn naam aan dankt. Flitsende lichten en scherpe laserstralen belichten delen van het publiek om de beurt. Het publiek is erg divers: Berlijnse studenten, waarmee ik mezelf identificeer, maar ook hardcore eind-twintigers in schaars leer gekleed en ook mensen van rond de 50. Eén ding heeft iedereen gemeen: ze zijn er om plezier te hebben en alle zorgen van de wereld buiten de club weg te dansen.

De volledige look van de club wordt gekenmerkt door stalen tralies en betonnen, doorleefde muren. Die industriële esthetiek vertaalt zich ook in het publiek en de sfeer: rauw, eerlijk en ongepolijst.

Ondanks het gevoel van vrijheid op de dansvloer, wordt die vrijheid in andere dimensies verder uitgerekt: mensen die als een aapje aan de tralies hangen, duidelijk onder invloed; een man en een vrouw die de liefde bedrijven in een zijgangetje; meisjes die lijnen cocaïne snuiven in het toilet alsof het niets is. Vormen van escapisme om te ontsnappen aan het drukke Berlijnse stadsleven. Het is een plek waar mensen volledig vrij kunnen zijn. Misschien té vrij: geen regels en geen grenzen. Je krijgt in Tresor het gevoel dat alles kan en mag, zonder oordeel of afgunstige blikken. Mensen gaan daarin soms ook te ver. Het stereotype beeld van de Berlijnse technoclubs wordt hier enigszins bevestigd.